Τηλεοπτική έρευνα στην Άνδρο για δύο μεγάλα ναυάγια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου

Του Δημήτρη  Σταυρόπουλου

 

Το υποβρύχιο "Τρίτων" σε φωτογραφία του μεσοπολέμου

Σε λίγο καιρό και συγκεκριμένα τους πρώτους μήνες του 2017, τηλεοπτικό συνεργείο γνωστού συνδρομητικού καναλιού με ειδικά καταδυτικά μηχανήματα και την καθοδήγηση του γνωστού δύτη Κώστα Θωκταριδη, θα αρχίσει γυρίσματα κοντά στις ακτές της Άνδρου, σε μια προσπάθεια να ανακαλύψει και να καταγράψει δυο σημαντικά ναυάγια με πολλά θύματα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο ηρωικός κυβερνήτης του υποβρυχίου "Τρίτων" Επαμεινώνδας Κοντογιάννης 

Στο πλαίσιο σειράς ντοκιμαντέρ ο τηλεοπτικός σταθμός, θα αναπαραστήσει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες  βυθίστηκαν τα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού, την δράση τους εναντίον των Γερμανών, τις τελευταίες στιγμές πριν τα καταπιεί ο Κάβο Ντόρος, τον ηρωικό αγώνα των πληρωμάτων τους και τον κατάλογο των θυμάτων. Το ένα πλοίο είναι το πλωτό νοσοκομείο «Αττική» (για το οποίο το «εν Ανδρω» φιλοξένησε ειδικό αφιέρωμα) και άλλο είναι το υποβρύχιο «Τρίτων». Και τα δυο χάθηκαν κοντά στις ακτές της Άνδρου, μαχόμενα για την ελευθερία της Ελλάδας από τους Νάζι. Σήμερα θα μιλήσουμε και για το δεύτερο.

Η βάση των υποβρυχίων του πολεμικού ναυτικού κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Σε πρώτο πλάνο ο θρυλικός Παπανικολής.

 Το Β.Π. Υ/Β ‘Τρίτων’ (Υ5)  υπήρξε ένα από τα έξι υποβρύχια του Ελληνικού Βασιλικού Πολεμικού Ναυτικού κατά την διάρκεια του Μεσοπολέμου και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το Υ/Β Τρίτων παραγγέλθηκε από την ελληνική κυβέρνηση στην Γαλλία το 1927 μαζί με άλλα τρία όμοιου τύπου υποβρύχια, τα ΠΡΩΤΕΥΣΝΗΡΕΥΣ και ΓΛΑΥΚΟΣ. Ναυπηγήθηκε μεταξύ 1927–1930 στα ναυπηγεία Ateliers & Chantiers de la Loire στην Ναντ, καθελκύστηκε στις 4 Απριλίου1928, παραλήφθηκε την 1 Δεκεμβρίου1930 και εντάχθηκε στο Ελληνικό Βασιλικό Πολεμικό Ναυτικό με τον κωδικό "Y5".

Δύο αξιωματικοί των ελληνικών υποβρυχίων κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το  Υ/Β Τρίτων, όπως και τα υπόλοιπα υποβρύχια της κλάσης "Πρωτεύς", είχε διαστάσεις 68,6 x 5,7 x 4,1 μέτρα καιεκτόπισμα790 τόνων (ή 960 τόνων εν καταδύσει), κινείτο δε με δυο προπέλες. Το σύστημα πρόωσης αποτελείτο από 2 κινητήρες Diesel, τύπου Sulzer, ισχύος 1.420 nhp για κίνηση στην επιφάνεια και 2 ηλεκτροκινητήρες ισχύος 1.200 nhp για κίνηση εν καταδύσει. Το σκάφος επανδρωνόταν από πλήρωμα 41 ανδρών. Ο οπλισμός του αποτελείτο από 8 τορπιλοσωλήνες των 533 χιλ. (6 στην πλώρη και 2 στην πρύμνη), 1 πυροβόλο των 100 χιλ. και 1 πολυβόλο των 40 χιλ.[5]Το Υ/Β Τρίτων, όπως και τα υπόλοιπα πέντε υποβρύχια του στόλου, είχε υπερβεί το όριο της επιχειρησιακής του δράσης, κατά 10 έτη σύμφωνα με τον κατασκευαστή του, παρέμενε όμως σε υπηρεσία λόγω του ότι ο παροπλισμός του είχε κριθεί αδύνατος, καθώς δεν υπήρχε δυνατότητα προμήθειας νέων σκαφών.

Ο θυρεός του υποβρυχίου

Κατά την διάρκεια του πολέμου ο ΤΡΙΤΩΝ έδρασε με επιτυχία βυθίζοντας πλοία και σπέρνοντας τον τρόμο στον εχθρό. Μέχρι την 15η και τελευταία πολεμική του περιπολία. Ήταν 16 Νοεμβρίου 1942 ο πόλεμος μαινόταν. Το υποβρύχιο (κυβερνήτης του ο υποπλοίαρχος Επαμεινώνδας Κοντογιάννης) επιτίθεται εναντίον γερμανικής νηοπομπής στον Καφηρέα. Βυθίζει ένα πετρελαιοφόρο και, ενώ προσπαθεί να διαφύγει, δέχεται την επίθεση γερμανικού καταδιωκτικού και τελικά βυθίζεται.

Προετοιμασία βολής τορπίλης

Αναλυτικά η ιστορία έχει ως εξής: στις 16 Νοεμβρίου το ΤΡΙΤΩΝ έφτασε έξω από το ακρωτήριο Καφηρέας. Περίπου στις 16.00 το απόγευμα  εντόπισε εχθρικό υδροπλάνο με αποτέλεσμα να καταδυθεί σε βάθος 30 μέτρων. Είκοσι λεπτά αργότερα βρέθηκε σε περισκοπικό βάθος και εντόπισε κοντά στην Άνδρο εχθρική νηοπομπή  που έπλεε προς τα Δαρδανέλια. Στις 16:30 και από απόσταση 5.500 μ. το ΤΡΙΤΩΝ επιτέθηκε στην νηοπομπή εξαπολύοντας μια τορπίλη η οποία όμως δεν βρήκε τον στόχο της.

Εχθρικό πολεμικό πλοίο , το οποίο είχε εντοπίσει το ΤΡΙΤΩΝ ξεκίνησε την πρώτη του επίθεση με 13 βόμβες βυθού ρυθμισμένες για βάθη 70-125 μ. Λίγο μετά πραγματοποίησε δεύτερη επίθεση με 11 βόμβες βυθού οι οποίες δεν κατάφεραν να προκαλέσουν καμία σημαντική βλάβη στο υποβρύχιο το οποίο κατάφερε να κινηθεί βόρεια με σκοπό να εξέλθει από το στενό του Κάβο Ντόρο.

Ο ναύσταθμος της Σαλαμίνας το 1940

Τρεις περίπου ώρες αργότερα μετά την πρώτη επίθεση, εντοπίστηκε και πάλι το ΤΡΙΤΩΝ σε απόσταση τριών χιλιομέτρων. Η τρίτη επίθεση με 13 βόμβες βυθού κατάφεραν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές στο ΤΡΙΤΩΝ. Η θέση του προδόθηκε από τις κηλίδες ορυκτέλαιου και πετρελαίου που αναδύονταν στην επιφάνεια. Το ΤΡΙΤΩΝ ανήλθε σε περισκοπικό βάθος με σκοπό να προσανατολισθεί, καθώς χωρίς πυξίδα είχε χάσει το ακριβές στίγμα του. Την στιγμή αυτή αντελήφθη το ανθυποβρυχιακό να κατευθύνεται εναντίον του με μεγάλη ταχύτητα. Καταδύθηκε τότε και πάλι σε βάθος 30 μέτρων όπου δέχτηκε μια ακόμα επίθεση με 9 βόμβες βυθού. Από την επίθεση αυτή αχρηστεύθηκε ο δεξιός κινητήρας του υποβρυχίου, κατέπεσε ο άξονας της αριστερής μηχανής, έσπασαν οι κοχλίες στήριξης των μηχανών, σφηνώθηκαν τα πρυμναία πηδάλια βάθους και άρχισε να εκλύεται χλώριο από τις βρεγμένες συστοιχίες. Για τον κυβερνήτη του ΤΡΙΤΩΝ στην δυσμενή αυτή θέση υπήρχαν δυο επιλογές: Να αναδυθεί και να παραδοθεί ειρηνικά ή να αναδυθεί και να πολεμήσει. Προτίμησε την δεύτερη.

Προετοιμασία υποβρυχίου για ταξίδι

Στις 22:00, πεντέμισι ώρες μετά την πρώτη επίθεση, ο κυβερνήτης του ΤΡΙΤΩΝ, Ε. Κοντογιάννης, διέταξε ανάδυση και «εξόρμηση δια πυροβόλου» κατά του ανθυποβρυχιακού. Φτάνοντας στην επιφάνεια άνοιξε την καταπακτή του πυργίσκου και βγήκε ο ίδιος πρώτος με το περίστροφο στο χέρι. Με το άνοιγμα της καταπακτής όμως άρχισε να μπαίνει νερό από την ανοικτή κάθοδο και προς στιγμή οι άντρες που ακολουθούσαν έκλεισαν την καταπακτή. Ο κυβερνήτης μόνος έξω από το σκάφος άδειασε το περίστροφο του πυροβολώντας κατά του εχθρικού πλοίου. Προσπάθησε  να φθάσει στο πυροβόλο  αλλά τα εχθρικά πυρά δεν το επέτρεπαν.

Το πολεμικό ημερολόγιο του Τρίτωνα από προηγούμενες αποστολές.

Στις 22:14 το εχθρικό ανθυποβρυχιακό  βάλλοντας με όλα του τα όπλα κατευθύνθηκε με μεγάλη ταχύτητα εμβολίζοντας για μια ακόμα φορά το ΤΡΙΤΩΝ. Μετά τον εμβολισμό αυτόν άρχισε η εγκατάλειψη του υποβρυχίου. Από τους επιζώντες του πληρώματος 28 παραδόθηκαν, ενώ οι Νικόλαος Μαρουλάς (Αρχικελευστής ηλεκτρολόγος) και Δ. Παπαδημητρίου (Δίοπος ηλεκτρολόγος) διέφυγαν κολυμπώντας προς την Εύβοια όπου βρήκαν καταφύγιο στο χωριό Θυμιανή διαφεύγοντας στην συνέχεια στην Μέση Ανατολή.

Όλα τα μέλη της ομοχειρίας του υποβρυχίου σκοτώθηκαν, μαζί τους και ο ύπαρχος του ΤΡΙΤΩΝ, υποπλοίαρχος Αντώνης Δανιόλος. Στις 22:35 το ΤΡΙΤΩΝ, έχοντας πάρει κλίση από την συνεχή εισροή νερού, βυθίστηκε παίρνοντας μαζί του τους σωρούς των 24 νεκρών του.

Ο G. Kleiner κυβερνήτης του γερμανικού ''UJ 2102'' παραδίδει την διάτρητη από τα πυρά Sημαία του παλαιού ΤΡΙΤΩΝΑ  στον Κυβερνήτη Πλωτάρχη Ι.ΜΑΝΙΑΤΗ νεοπαραληφθέντος ελληνικού υποβρυχίου ΤΡΙΤΩΝ στο Κίελο.

Τριάντα χρόνια αργότερα στο Κίελο θα υψωνόταν η Ελληνική Σημαία σε ένα καινούργιο Υ/Β ''ΤΡΙΤΩΝ'' .Στην τελετή που γινόταν στις 20 Σεπτεμβρίου 1972 στην Ναυτική σχολή του Murwik στο Κίελο, ένας ηλικιωμένος κύριος που ονομαζόταν Gero Kleiner, έφερε στο Π.Ν. ένα ανεκτίμητο δώρο: Την διάτρητη Σημαία του παλαιού Υ/Β ''ΤΡΙΤΩΝ'' που παρέδωσε στον Κυβερνήτη του νεοπαρεληφθέντος Υ/Β ΤΡΙΤΩΝ πλωτάρχη Ι.ΜΑΝΙΑΤΗ ΠΝ. Ο κύριος Kleiner δεν ήταν άλλος από τον Κυβερνήτη του ''UJ 2102'', που ανεγνώριζε έτσι έμπρακτα την αξία του τότε αντιπάλου του.

 

Πίνακας απωλειών του ΤΡΙΤΩΝ
α/α Όνομα Βαθμός και Ειδικότητα          
01 Αντώνιος Δανιόλος Υποπλοίαρχος - Ύπαρχος          
02 Κωνσταντίνος Άννινος Ανθυποπλοίαρχος          
03 Βασίλειος Σταράκης Σημαιοφόρος μηχανικός          
04 Πέτρος Μπιντέρης Κελευστής τορπιλητής          
05 Νικόλαος Παυλάκης Κελευστής μηχανικός          
06 Ιωάννης Γεδεών Ναύτης νοσοκόμος          
07 Μιχαήλ Γεδεών Ναύτης ηλεκτρολόγος          
08 Βύρων Γιαλούρης Δίοπος τηλεγραφητής          
09 Δημήτριος Κακανδρής Υποκελευστής Β΄ ηλεκτρολόγος          
10 Αντώνιος Κούσουλας Υποκελευστής Β΄ αρμενιστής          
11 Ιωάννης Κύβελος Δίοπος σηματωρός          
12 Νικόλαος Μεραντζής Δίοπος τορπιλητής          
13 Θρασύβουλος Μπάγιος Υποκελευστής Β΄ τορπιλητής          
14 Χρήστος Μπακιρτζής Δίοπος αρμενιστής          
15 Παναγιώτης Παπαθανασίου Υποκελευστής Α΄ ηλεκτριστής          
16 Κωνσταντίνος Πατριαρχέας Δίοπος μηχανικός          
17 Αθανάσιος Σχοινάς Υποκελευστής Β΄ ηλεκτρολόγος          
18 Αντώνιος Τσιτσάκος Δίοπος μηχανικός          
19 Γεώργιος Χαρίτος Δίοπος τορπιλητής          
20 Α. Αθανασόπουλος Ιδιώτης επιβάτης          
21 Γ. Παπανικολάου Ανθυποπλοίαρχος επιβάτης          
22 Θ. Μαστρογιάννης Ναύτης (Διεύθυνση Ειδικών Δυνάμεων)          
23 Lt.R.N. Karter Βρετανικός σύνδεσμος          
24 Lt.R.N. Cole Βρετανικός σύνδεσμος          
  Σύνολο απωλειών: 24 άτομα            

ΑΦΗΣΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ

People in this conversation

  • Επισκέπτης - Dimitris Milas

    Αγαπητέ GUEST ΕΠΙΣΗΣ
    Αρκετές από τις πληροφορίες για τους Αξιωματικούς του ΠΝ που αναφέρονται στο βιβλίο του δασκάλου μου Αλεξάνδρου Χελιωτη προέρχονται από εμένα. Δυστυχώς οι λίγες βιβλιογραφικές αναφορές που κατέχω δεν μου επέτρεψαν να ξέρω την πραγματική καταγωγή του ήρωα. Μου προξενεί μεγάλη χαρά που υπάρχουν απόγονοι αυτών των αγωνιστών που τους τιμούν και τους θυμούνται. Την Προηγούμενη Κυριακή κάναμε το ετήσιο μνημόσυνο των πεσόντων των ΥΒ όπου και μνημονεύτηκε το όνομα του Αντωνίου Δανιόλου. Μακάρι να μπορούσα να σας συναντήσω και να μιλήσουμε. Σας εύχομαι καλά Χριστούγεννα και ευτυχισμένο το νέο έτος που ερχεται.

  • Επισκέπτης - GUEST ΕΠΙΣΗΣ

    Φίλε Δημήτρη Μήλα
    Ο Αλέκος Χελιώτης έγραψε για τον Αντώνιο Δανιόλο στο Βιβλίο του
    "Συναξάρι Ανδρίων Αγωνιστών" και έβαλε και τη φωτογραφία του.
    Η ακριβής του καταγωγή ήταν από το Μεσαθούρι, η οικογένεια αυτή
    είχε μετακομίσει στη Θεσσαλονίκη και έχω την τιμή να είναι θείος μου
    μακρινός, πρώτος εξάδελφος του παππού μου .
    Είναι απολύτως ακριβές ότι δεν παραδόθηκαν , αναδύθηκαν και
    σκοτώθηκε προσπαθώντας να πολεμήσει με το μοναδικό πυροβόλο
    εναντίον του Γερμανικού πολεμικού.
    Τέλος, υπάρχουν ακόμη πολλές ιστορίες Ανδριωτών πολεμιστών
    οι οποίες πρέπει να γίνουν γνωστές.

  • Επισκέπτης - Dimitris Milas

    Κύριε Σταυρόπουλε θυμάμαι που είχαμε μιλήσει για τον ΤΡΙΤΩΝΑ και την σημαια του (που κοσμεί σήμερα το Γραφείο του ΔΥ) επί του F 462 όταν είχα έλθει για σκοπούν στο Μπατσι και συναντηθηκαμε κατά τύχη το βράδυ σε νυκτερινή έξοδο. Θα ήθελα να συμπληρώσω πως ο ύπαρχος του Υ/Β ΤΡΙΤΩΝ, ήρωας του Β ΠΠ Υποπλοίαρχος Αντώνιος Δανιόλος ΒΝ ήταν βέρος Ανδριώτης από την Χωρα. Το αφιέρωμά σας είναι καταπληκτικό και σας ευχαριστώ πολύ

  • Επισκέπτης - SXOLIA

    Και αυτά τα σχόλια από FECEBOOK.
    Γεώργιος Παπαπαναγιώτου ΩΡΑΙΩΤΑΤΟ ΚΑΙ ΣΥΓΚΙΝΗΤΙΚΟ ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ ΗΡΩΙΚΟ ΥΠΟΒΡΥΧΙΟ.ΤΕΤΟΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΝΟ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΓΡΑΦΟΥΝ ΟΤΑΝ ΕΙΝΑΙ ΕΝΩΜΕΝΟΙ.
    Κωστας Αγγελικη Μπουρικα Σε πιο καναλι¿??
    Εν Άνδρω OTE TV
    Koula Kanaki Μεγάλη η συγκίνηση σήμερα με το άρθρο σας - αφιέρωμα στο ηρωικό υποβρύχιο ''ΤΡΙΤΩΝ'' και στα πρόσωπα που χάθηκαν τότε !!!!! Σας ευχαριστούμε πολύ γι αυτό !!! Ο Υποπλοίαχος - Ύπαρχος ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΔΑΝΙΟΛΟΣ υπήρξε πρώτος εξάδελφος της μητέρας μου. Από τις πάμπολλες διηγήσεις της, αναφερόμενη σε εκείνον,γνωρίζουμε την μεγαλοψυχία του και τον ηρωισμό του !!! Σαν να είχε διαίσθηση τι θα συμβεί δεν τον ενδιέφερε εν ζωή τίποτε άλλο παρά μόνον η Πατρίδα !!!! Ήταν και παρέμεινε ένας ΜΕΓΑΛΟΣ ΗΡΩΑΣ, αφού αρνήθηκε την εγκατάλειψη του πλοίου έως εσχάτων !!!! ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥΣ Η ΜΝΗΜΗ ΌΛΩΝ !!!!

    Το σχόλιο επεξεργάστηκε περίπου 1 χρόνο πριν από το χρήστη enandro
  • Επισκέπτης - ELLEN

    WE LOVE STAVROPOULOS

  • Επισκέπτης - Ανωνυμος

    Μπράβο που δεν ξεχνάτε.

  • Επισκέπτης - Σοφια Χωρα

    Τέτοια αφιερώματα να κάνετε πιο συχνά. Για να θυμόμαστε και το κυριότερο να συγκρίνουμε τις εποχές. Νομίζω ότι όλοι καταλαβαίνετε τι εννοώ...

  • Επισκέπτης - ΜΙΧΑΛΗΣ

    ΗΡΩΕΣ ΚΑΙ ΑΘΑΝΑΤΟΙ