ΠΟΙΟΣ ΦΟΒΑΤΑΙ ΤΟΝ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ;
Της Αλεξάνδρας Σκαμάγκα
Μέτερνιχ και Καποδίστριας, δύο ιστορικά πρόσωπα της ταινίας, που πρωταγωνίστησαν στο Συνέδριο της Βιέννης και διαμόρφωσαν με τις αποφάσεις τους την Ευρώπη του 19ου, αλλά και του 20ου αιώνα. Άγνωστες πτυχές της ιστορίας που αποτυπώνονται στο φιλμ του Σμαραγδή. Πως σώθηκε από διαμελισμό η Γαλλία, πως ιδρύθηκε η Ελβετία, πως διαμορφώθηκαν τα σύνορα του νέου ελληνικού κράτους…
Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για “διχασμό”, που προκαλεί με την αποτύπωση της Ιστορίας η ταινία. Αυτό έρχεται μετά την αποτυχία μιας επιχείρησης συκοφάντησης της, αλλά και “υποτίμησης” του Γιάννη Σμαραγδή, ως σκηνοθέτη της ταινίας ¨”Καποδίστριας”, ρίχνοντάς τη στα τάρταρα, μέσω “κριτικών” που της καταλόγισαν σημεία και τέρατα. Και αξιολογήσεις που τις έδωσαν μόλις 1,5 βαθμούς με άριστα το 5! Κι όλα αυτά έρχονται μετά την οργανωμένη επιχείρηση παρεμπόδισης της ολοκλήρωσης της ταινίας, με αποκλεισμούς οικονομικού χαρακτήρα.
Ουσιαστικά όλα αυτά επιχειρούν να “θολώσουν” τα μηνύματα της ταινίας, ώστε να μην σκιαγραφηθεί καθαρά το πολιτικό παρασκήνιο, που καταδικάζει σε αποτυχία κάθε προσπάθεια οργανωτικής ανασυγκρότησης κι ισχυροποίησης της χώρας, εδώ και δύο αιώνες. Ένα παρασκήνιο που θρέφεται από εξαρτήσεις κι υπάρχει για να τις “διευκολύνει”!
Ετερόκλητο παρασκήνιο είτε πρόκειται για νοσταλγούς συνεργασιών με ξένους, που ερήμωσαν και κατέκλεψαν κατά καιρούς την χώρα (όπως οι Σταυροφόροι, οι Οθωμανοί, οι Γερμανοί κλπ) είτε πρόκειται για υποστηρικτές της διάσπασης της συνέχειας της ύπαρξής μας ως έθνους και ως γλώσσας, ώστε να ολοκληρωθεί η ισοπέδωση των ιδιαιτεροτήτων μας, είτε τέλος για καταχρηστική ιδιοποίηση των ιστορικών μας επιτευγμάτων, με παραχάραξη της ιστορίας και της Ελληνικής πολιτιστικής μας ταυτότητας, που εξακολουθεί ν’ αποτελεί παγκόσμια αναφορά!
Από τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη στον Ιωάννη Βαρβάκη, ο Γιάννης Σμαραγδής έχει μια αδυναμία στις ισχυρές προσωπικότητες του ελληνισμού. O “Καποδίστριας”, φέρνει στο προσκήνιο τον πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδας, έναν από τους σπουδαιότερους πολιτικούς της νεότερης ιστορίας μας.
Οι τρέχουσες αντιδράσεις στην προβολή, μέσα απ’ την ταινία, της προσωπικότητας και του έργου του Καποδίστρια περιλαμβάνουν πλέον: αυθαίρετες “ταυτίσεις” ρόλων, με σημερινές πολιτικές καταστάσεις, και πρόσωπα, μεταξύ σοβαρού και αστείου πάντα, επισπεύδοντας την ταύτιση του “κακού”, με όσους οι γράφοντες δεν “χωνεύουν” και την προσωποποίησή του, πριν και για λογαριασμό του θεατή, ώστε ν’ ακυρωθούν τα όποια οφέλη αυτογνωσίας, θα μπορούσε ν” αποκομίσει σκεπτόμενος.
Πολλές προκλητικά αρνητικές παρουσιάσεις, επισείουν ακόμα το φόβητρο ενός δήθεν “διχασμού”, για ν’ απαλυνθεί η θέση τους. Με άλλα λόγια μας λένε πως είναι προτιμητέα η ιστορική λήθη, μέσα σ ένα βούρκο καθημερινότητας, για να μπορεί το παρασκήνιο ανενόχλητο να κινεί τα νήματα του προσκηνίου, χωρίς δυσάρεστες αποκαλύψεις κι εκπλήξεις!
Κι όσο οι “πλάνες” δεν γίνονται αντιληπτές και δεν διατυπώνονται, μπορούν ανενόχλητα να επαναλαμβάνονται! Η κεντρική μας εξουσία οφείλει να είναι “αδύναμη”, ώστε οι διαφορές και τα φέουδα, να συντηρούνται. Αυτή η έννοια του διχασμού δεν σχετίζεται βέβαια με κομματικές διαφορές, που έρχονται και παρέρχονται. Αντιθέτως, χρησιμοποιούν τις ταμπέλες των κομμάτων, ως επιτυχές “καμουφλάζ” στην πράξη, καθώς τα διατρέχουν όλα!
Φαίνεται να πρόκειται για πολιτιστικές διαφορές κυρίως, που υπερισχύουν των όποιων ταξικών, που αναχρονιστικές αναλύσεις, ακολουθώντας πρότυπα άλλων κοινωνιών μας έχουν εκπαιδεύσει να αναμασάμε. Σχετίζονται με “νοοτροπίες” πληθυσμιακών ομάδων, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τοπικιστικές σχέσεις, προσκολλημένες στις επικράτειές τους.
Αν ξεκινήσει επιτέλους μια προσέγγιση της πραγματικότητάς μας, έστω και με αφορμή την παθολογίας τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ. Έτσι, θα έχει αξιοποιηθεί θετικά η “θυσία” και η υπέρβαση που μας υπενθυμίζει η ταινία! Αλλιώς μένουμε στα ίδια. Και ματαίως θα μας πονάνε!
Εξαιρετικά επίκαιρο το έργο. Κοτζαμπάσηδες είχαν τότε, κοτζαμπάσηδες έχουμε και σήμερα. Τότε είχαν τον Πετρόμπεη στη Μάνη και τον Κουντουριώτη στην Ύδρα. Τώρα έχουμε τον Βρούτση στις Κυκλάδες και τους κολητούς τους στην Άνδρο. Οι κοτζαμπάσηδες έκαναν ότι ήθελαν τότε. Και σήμερα ότι θέλουν κάνουν. Τηρουμένων των αναλογιών φυσικά.