Στο μισό μειώθηκαν οι βροχές στην Ελλάδα – Ο υδροφόρος ορίζοντας «στεγνώνει»

Του Γιάννη Ελαφρού
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ – ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

 

Η μείωση της βροχόπτωσης σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία αγγίζει το 50% σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Ο υδροφόρος ορίζοντας “στεγνώνει”. Στην Άνδρο σύμφωνα με τα στοιχεία τα υδρολογικά δεδομένα είναι λίαν προβληματικά σε σχέση με άλλες χρονιές. «Η συρρίκνωση του ύψους της βροχής είναι ακόμη πιο επώδυνη στα νησιά του Αιγαίου και στην Κρήτη», σημειώνει ο Κώστας Λαγουβάρδος, επιστημονικά υπεύθυνος του meteo.gr.

Εντυπωσιακή είναι η μείωση της βροχόπτωσης στην Ελλάδα κατά τους προηγούμενους μήνες σε σχέση με τον μέσο όρο της προηγούμενης«Η συρρίκνωση του ύψους της βροχής είναι ακόμη πιο επώδυνη στα νησιά του Αιγαίου και στην Κρήτη», σημειώνει ο Κώστας Λαγουβάρδος, επιστημονικά υπεύθυνος του meteo.gr. δεκαετίας, σε ποσοστό που φτάνει και το 50%, με μόνη εξαίρεση περιοχές της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας. Πρόκειται για μια πολύ ανησυχητική εξέλιξη, που επηρεάζει αρνητικά τα αποθέματα ύδατος, τον υδροφόρο ορίζοντα, τις καλλιέργειες, αλλά και την υγρασία του εδάφους, διαμορφώνοντας πιο ευνοϊκές συνθήκες για δασικές πυρκαγιές, ειδικά εάν επικρατήσουν πολύ υψηλές θερμοκρασίες το καλοκαίρι. Η κλιματική αλλαγή κάνει κι εδώ αισθητή την παρουσία της.

Επειτα από επεξεργασία των δεδομένων πολλών μετεωρολογικών σταθμών του δικτύου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών σε συνεργασία με την επιστημονική ομάδα του meteo.gr, προκύπτει σημαντική μείωση της συνολικής βροχόπτωσης στις περισσότερες περιοχές από Οκτώβριο του 2023 έως και Απρίλιο του 2024, δηλαδή την περίοδο που εκδηλώνονται οι περισσότερες βροχές στη χώρα μας. Η σύγκριση έγινε με τον μέσο όρο του αντίστοιχου επταμήνου (Οκτώβριος – Απρίλιος) της δεκαετίας 2012-2022.

Ας δούμε ορισμένα παραδείγματα της σημαντικά μικρότερης βροχόπτωσης τους προηγούμενους μήνες, αλλά και τις λίγες εξαιρέσεις. Μεγάλη είναι η πτώση στη Στερεά Ελλάδα, με τη Λαμία να έχει φέτος μόλις το 55% του μέσου όρου της βροχής της περασμένης δεκαετίας, την Αθήνα το 57%, ενώ κάπως καλύτερα αλλά χαμηλά είναι οι ορεινοί σταθμοί στην Πάρνηθα με 66% και τη Στενή Ευβοίας με 64%. Στην Πελοπόννησο, πολύ χαμηλά είναι η αγροτική Νεμέα (49%), αλλά και ο Πύργος (51%), ενώ κοντά στους μέσους όρους είναι η Σπάρτη (93%) και η Τρίπολη (91%).

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η κατάσταση στα νησιά, ειδικά των Κυκλάδων, που η βροχόπτωση και φέτος ήταν μικρή. Στην Τήνο δεν ξεπέρασε το 65% του μέσου όρου 2012-2022, ενώ στη Νάξο έφτασε το 75%. Ανάλογη εικόνα και στην Κρήτη, όπου στις Βρύσες Αποκορώνου Χανίων (παρότι έβρεξε πολύ, το λέει εξάλλου και το όνομα του τόπου), η συνολική ποσότητα ήταν μόνο το 65% του μ.ό. της προηγούμενης δεκαετίας. Στην ανατολική Κρήτη, ακόμη πιο… στεγνά τα πράγματα, καθώς στις Μοίρες έπεσε μόλις το 41% της βροχής που έπεφτε τα προηγούμενα χρόνια και στον Αγιο Νικόλαο το 56%! 

«Η συνολική εικόνα δείχνει μια σημαντική μείωση των βροχοπτώσεων φέτος, από τον Οκτώβριο έως τον Απρίλιο, από τον μέσο όρο της προηγούμενης δεκαετίας», λέει στην «Κ» ο Κώστας Λαγουβάρδος, επιστημονικά υπεύθυνος του meteo.gr. Ας σημειωθεί πως η δεκαετία 2012-22 έχει ήδη επηρεαστεί από την κλιματική αλλαγή, με συνέπεια και στις βροχοπτώσεις.

«Η συρρίκνωση του ύψους της βροχής είναι ακόμη πιο επώδυνη στα νησιά του Αιγαίου και στην Κρήτη. Όχι μόνο είναι σημαντική, αλλά συμβαίνει για δεύτερη χρονιά, καθώς και πέρυσι οι βροχές ήταν πολύ λίγες στις περιοχές αυτές, που είναι και τουριστικές. Το νερό της βροχής σ’ αυτά τα μέρη είναι πολύτιμο, το συγκεντρώνουν από πολύ παλιά σε στέρνες κ.λπ. Ταυτόχρονα, ενώ η βροχή μειώνεται, η ζήτηση νερού αυξάνεται λόγω της τουριστικής κίνησης, αλλά και των περισσότερων εξοχικών κατοικιών», σημειώνει ο κ. Λαγουβάρδος. Αξιοσημείωτη είναι η μείωση της βροχής φέτος και σε αγροτικές περιοχές, όπως στη Νεμέα, στα Τρίκαλα, στον Πύργο, με συνέπειες στη γεωργική παραγωγή, οι οποίες βέβαια δεν είναι ίδιες για όλες τις καλλιέργειες.

Αντίστοιχα, οι μειωμένες βροχοπτώσεις σε δασικές περιοχές, όπως στην Πάρνηθα ή στη Στενή Ευβοίας, προβληματίζουν ιδιαίτερα και πρέπει να υπάρξει μεγάλη επαγρύπνηση και κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών. «Αν και τελικά έχει φανεί πως ο πιο καθοριστικός παράγοντας για την εκδήλωση πυρκαγιών είναι οι υψηλές θερμοκρασίες και οι συνθήκες καύσωνα που θα επικρατήσουν το καλοκαίρι, είναι γνωστό πως οι μειωμένες βροχοπτώσεις κατά τους μήνες που προηγούνται συμβάλλουν στην ξηρασία της καύσιμης ύλης», συμπληρώνει ο κ. Λαγουβάρδος. Ας σημειωθεί πως αν και δεν έχει συμπληρωθεί η εικόνα του φετινού Μαΐου, φαίνεται πως ούτε και σ’ αυτόν τον μήνα υπάρχει κάποια αντιστροφή, απεναντίας οι βροχοπτώσεις παραμένουν περιορισμένες και κάτω από τους μέσους όρους.

Η τάση μείωσης των βροχοπτώσεων, όπως καταγράφηκε τους προηγούμενους μήνες, εντάσσεται στις πολλαπλές συνέπειες της κλιματικής κρίσης που επηρεάζει και την περιοχή μας. Μοντέλα πρόγνωσης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής κάνουν λόγο για μείωση των βροχών κατά 20%-30% τις επόμενες δεκαετίες στη νότια και ανατολική Ελλάδα.

«Οι συνέπειες αφορούν πολλούς και διαφορετικούς τομείς. Από το δασικό περιβάλλον που κινδυνεύει περισσότερο στην περίπτωση των δασικών πυρκαγιών λόγω ξηρότητας του εδάφους, μέχρι τη γεωργία και τις πιέσεις που δέχονται οι καλλιέργειες λόγω προβλημάτων άρδευσης. Αλλά και από την ύδρευση πόλεων και οικισμών (ιδίως τουριστικών που πολλαπλασιάζουν τον πληθυσμό τους το καλοκαίρι) μέχρι τη γενικότερη κατάσταση του υδρογραφικού δικτύου της χώρας.

Όσον αφορά ειδικά τη σχέση των μειωμένων βροχοπτώσεων τον χειμώνα και την άνοιξη με τον αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιών το καλοκαίρι, χαρακτηριστικά ήταν τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκθεση για την Ανθεκτικότητα των ελληνικών δασικών οικοσυστημάτων στην κλιματική αλλαγή. Το 2006 η βροχόπτωση τους μήνες Ιανουάριο – Απρίλιο ήταν 3,4 χιλιοστά την ημέρα. Η μέση θερμοκρασία θέρους ήταν 22,7 βαθμοί Κελσίου και ο δείκτης επικινδυνότητας πυρκαγιάς FWI (ένας σύνθετος δείκτης που υπολογίζει τιμές θερμοκρασίας, υγρασίας εδάφους, ταχύτητας ανέμου κ.ά.) στο 26,6. Το καλοκαίρι του 2006 κάηκαν 161.790 στρέμματα. Το 2007, στην αντίστοιχη περίοδο Ιανουαρίου – Απριλίου, η μέση βροχόπτωση περιορίστηκε σε 1,9 χιλιοστά την ημέρα, η μέση θερμοκρασία θέρους ανέβηκε στους 24,3 °C και ο δείκτης FMI στο 30,1. Το αποτέλεσμα ήταν να καούν 1.990.040 στρέμματα!