ΕΤΑΝΕΠ: ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΟΥ
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΝΔΡΙΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ
Έπειτα από έναν χειμώνα με σημαντικές βροχοπτώσεις, που συνεχίζονται ακόμη λίγες μέρες πριν τον Απρίλιο, θα ήταν οξύμωρο η Άνδρος να βρεθεί ξανά το καλοκαίρι αντιμέτωπη με προβλήματα υδροδότησης.
Η Εταιρεία Ανδρίων Επιστημόνων (ΕΤΑΝΕΠ) πιστή στον ρόλο της ως τεχνικός σύμβουλος και αρωγός της τοπικής κοινωνίας, δημοσιοποιεί το πλήρες σώμα των συμπερασμάτων-αποτελεσμάτων από την επιστημονική ημερίδα με θέμα «Διαχείριση Υδάτινων Πόρων Άνδρου», η οποία πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2024 στον Πολυχώρο του ΕΠΑ.Λ. Χώρας.
Οι προτάσεις, που κατατέθηκαν από ειδικούς επιστήμονες, αποτελούν σήμερα, περισσότερο από ποτέ, ένα ρεαλιστικό καί αναγκαίο σχέδιο για τη θωράκιση του νησιού και τη μετατροπή του σε πρότυπο βιώσιμης διαχείρισης.
Συμπεράσματα – Προτάσεις
Παρά την ιδιαίτερη γεωλογική της ταυτότητα, η Άνδρος διαθέτει το απαραίτητο υδατικό δυναμικό για την κάλυψη των αναγκών της, υπό την προϋπόθεση ότι θα εγκαταλειφθεί το σημερινό μοντέλο της αποσπασματικής διαχείρισης και σπατάλης.
1. Επιστημονική Χαρτογράφηση & Γεωλογική Ιδιαιτερότητα (από τήν εισήγηση του Διδάκτορα Υδρογεωλογίας και Διευθυντή Υδατικών Πόρων και Γεωθερμίας στην Εθνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ), Γεωργίου Σαμπατακάκη).
Το κλειδί για τη σωστή διαχείριση βρίσκεται στην κατανόηση του υποβάθρου του νησιού:
- Αναγνώριση Στεγανότητας: Το 90% των πετρωμάτων της Άνδρου (ηλικίας 300 εκ. ετών) είναι στεγανά. Αυτό εξηγεί την απουσία μεγάλων υδροφόρων και την ύπαρξη πολλών, αλλά μικρών και ευάλωτων πηγών.
- Στοχευμένες Γεωτρήσεις: Η εκπόνηση της εδαφολογικής μελέτης από την ΕΑΓΜΕ είναι καθοριστική για τον εντοπισμό των υδροπερατών σχηματισμών. Στόχος είναι οι νέες γεωτρήσεις να γίνονται σε σημεία υψηλής αποδοτικότητας, ώστε να μην ακυρώνουν τις επιφανειακές πηγές.
- Αξιοποίηση Λεκανών Απορροής: Επιβάλλεται η μελέτη των σημείων με έντονα πλημμυρικά χαρακτηριστικά (π.χ. Άχλα, Ζόρκος) για τη δέσμευση των νερών προτού καταλήξουν στη θάλασσα.
2. Υποδομές & Τεχνικές Παρεμβάσεις
Για τη θωράκιση του νησιού προτείνονται λύσεις «ήπιας» και «γκρίζας» υποδομής:
- Μικροί Ορεινοί Ταμιευτήρες (από την παρουσίαση τής μελέτης τού αείμνηστου Βαγγέλη Πισσία από τον μηχανικό Νίκο Μαλατέστα): Προτεραιότητα στην δημιουργία μικρών λιμνοδεξαμενών (έως 100.000 κ.μ.) σε περιοχές όπως οι Εβρουσές Στραπουργιών, ο Ξηρόκαμπος Υδρούσας και η Πίσω Μεριά Κορθίου, που προσφέρουν βιώσιμη λύση έναντι των μεγάλων και δαπανηρών φραγμάτων.
- Λύσεις Βασισμένες στην Φύση (από την εισήγηση του εκπροσώπου της WWF-Ελλάς Γιάννη Αλεξίου): Κατασκευή χαμηλών λίθινων αναβαθμών σε ρέματα περιοδικής ροής (κατά το πρότυπο της Νάξου και της Πάρου) για τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα και την αντιπλημμυρική προστασία, όπως παραδοσιακά χτίζονταν στην Άνδρο.
- Εκσυγχρονισμός Δικτύων (από την εισήγηση του αναπληρωτή προϊσταμένου της Διεύθυνσης Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξης του Δήμου Άνδρου Ισίδωρου Νικολάου): Ενοποίηση των 30+ ανεξάρτητων δικτύων, αντικατάσταση των πεπαλαιωμένων αγωγών (μείωση του 35% των απωλειών) και εγκατάσταση συστημάτων τηλεμετρίας.
3. Διαχείριση Ζήτησης & Κατανάλωσης
Η τεχνική επάρκεια δεν αρκεί χωρίς αλλαγή νοοτροπίας. Απαιτούνται:
- Γεωργία Ακριβείας (από την εισήγηση του Γεωπόνου, προϊσταμένου τμήματος Αγροτικής Οικονομίας Περιφερειακής Ενότητας Άνδρου, Γεωργίου Φιλιππίδη): Αντικατάσταση των παραδοσιακών μεθόδων άρδευσης με σύγχρονα τεχνολογικά συστήματα, που περιορίζουν την αλόγιστη χρήση νερού στις καλλιέργειες.
- Επαναχρησιμοποίηση (από τίς εισηγήσεις των περισσοτέρων των ομιλητών): Αξιοποίηση του νερού από τους Βιολογικούς Καθαρισμούς για άρδευση, αποδεσμεύοντας πόσιμο νερό για τις οικιστικές ανάγκες.
- Υποχρεωτικές Δεξαμενές (από τίς εισηγήσεις των περισσοτέρων των ομιλητών): Θέσπιση υποχρέωσης για κατασκευή δεξαμενής συλλογής βρόχινου νερού σε κάθε νέα οικοδομή.
- Τουριστικό Μοντέλο (από την εισήγηση των εκπροσώπων του Πολιτιστικού και Περιβαλλοντικού Συλλόγου Τήνου «Αμπασάδα», Νίκου Μπεντάου & Γιάννη Δελλατόλα ): Προώθηση ενός βιώσιμου προτύπου τουρισμού, που θα στοχεύει σε ελεγχόμενη κατανάλωση μέ συγκεκριμένα όρια.
4. Παρακολούθηση & Θεσμικό Πλαίσιο
- Μετεωρολογική Θωράκιση (από την εισήγηση του Μετεωρολόγου, Διευθυντή του Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου τής ΕΜΥ, Θοδωρή Κολυδά): Άμεση εγκατάσταση τουλάχιστον τριών μετεωρολογικών σταθμών (σε Καβοντόρο, Χώρα, Γαύριο/Κόρθι) για την παρακολούθηση των κλιματικών δεδομένων τής Άνδρου.
- Σύγχρονη Διοίκηση (από την εισήγηση του προϊσταμένου Διεύθυνσης Υδάτων Νοτίου Αιγαίου της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου, Ηλία Νόκα): Δημιουργία μιας σύγχρονης Δ.Ε.Υ.Α. (Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης και Αποχέτευσης), που θα επιτρέψει τον έλεγχο των χιλιάδων υδρομετρητών και την ορθολογική τιμολόγηση, καί διαφοροποίηση τιμολόγησης τής κατανάλωσης κατά τούς θερινούς μήνες.
Ένα πρώτο βήμα στην αξιοποίηση των συμπερασμάτων από τήν ημερίδα αποτέλεσε η ανάθεση από τον Δήμο Άνδρου στην Εθνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ) μελέτης για την ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΝΟΥ ΟΡΙΖΟΝΤΑ ΝΗΣΟΥ ΑΝΔΡΟΥ, η οποία ήδη στίς αρχές τού 2026 παραδόθηκε.
Κάθε δράση των επιστημονικών και κοινωνικών φορέων του νησιού μας, όταν φέρνει ουσιαστικά αποτελέσματα για τον τόπο, μας γεμίζει δύναμη και ενέργεια να συνεχίζουμε με ακόμη περισσότερες δημιουργικές προτάσεις και πρωτοβουλίες.
Με συνεργασία, γνώση και συνέπεια, μπορούμε να συμβάλλουμε ενεργά στην πρόοδο και την ποιότητα ζωής του νησιού μας.