Η ΕΛΛΑΔΑ «ΚΛΕΙΔΩΝΕΙ» ΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΑΡΚΟ

Της Μάχης Τράτσα

ΤΟ ΒΗΜΑ – ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

Στην «καρδιά» του Αιγαίου, σε μια θαλάσσια περιοχή όπου οι περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες συχνά διαβάζονται και μέσα από το πρίσμα μιας ευρύτερης γεωπολιτικής… ευαισθησίας, το σχέδιο για τη θεσμοθέτηση του «Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες» επιχειρεί να αναδιαμορφώσει το καθεστώς χρήσεων γης και προστασίας σε εκτεταμένες νησιωτικές και θαλάσσιες ζώνες.

Το νέο πλαίσιο, που έχει αποσταλεί από το επιτελείο του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου στα συναρμόδια υπουργεία για υπογραφές, θεσπίζει καθολική απαγόρευση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων (τράτα, δράγα κ.ά.), θέτει περιορισμούς σε επαγγελματική και ερασιτεχνική αλιεία, ενώ βάζει «κόφτη» σε μεγάλα τεχνικά έργα και υποδομές εντός των ευαίσθητων περιοχών.

Στον «πυρήνα» των Natura οι εκτάσεις παραμένουν απρόσιτες από ανθρωπογενείς παρεμβάσεις, ενώ για τις περιφερειακές ζώνες προτείνονται ήπιες χρήσεις. Ετσι, είναι οι Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων στις οποίες το καθεστώς προστασίας είναι πιο… χαλαρό συγκριτικά με τις υπόλοιπες, που θα σηκώσουν το μεγαλύτερο βάρος δραστηριοτήτων και έργων. Εκεί θα είναι δυνατή η δόμηση νέων κατοικιών, τουριστικών καταλυμάτων και άλλων υποδομών, πρόβλεψη που συνδέεται και με πρόσφατη ρύθμιση που άνοιξε τον δρόμο για πολεοδόμηση έως και 20% των συγκεκριμένων περιοχών.

Το νέο πάρκο του Αιγαίου περιλαμβάνει τις εκτός σχεδίου εκτάσεις νησίδων των Νότιων Κυκλάδων και περιοχές Natura των μεγαλύτερων νησιών (Μήλος, Κίμωλος, Φολέγανδρος, Σίκινος, Σαντορίνη, Ανάφη, Αμοργός, Ηρακλειά, Σχοινούσα, Κουφονήσι, Κίναρος και Λέβιθα), μαζί με τη θαλάσσια έκτασή τους.

Αυστηρότερος ο πυρήνας προστασίας

Στις Ζώνες Απόλυτης Προστασίας της Φύσης το καθεστώς που προβλέπεται είναι εξαιρετικά περιοριστικό. Στις νησίδες Μέγας και Μικρός Αβελάς καθώς και στις απόκρημνες βραχώδεις ακτές της Ηρακλειάς δεν θα επιτρέπεται καμία μόνιμη ή υποστηρικτική εγκατάσταση.

Στις υπόλοιπες, που περιλαμβάνουν κρίσιμες θαλάσσιες περιοχές αναπαραγωγής φώκιας (Γαλάζια Νερά Πολύαιγου, Ακρωτήρια Αγίου Γεωργίου και Γερακιάς Κιμώλου και βόρεια Ανάφη), συμβατές θα είναι μόνο εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν την προστασία και διαχείριση των οικοσυστημάτων και δράσεις επιστημονικής έρευνας.

Αντίστοιχα, στις Ζώνες Προστασίας της Φύσης, που καλύπτουν ευρύτερες χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές υψηλής οικολογικής αξίας, το καθεστώς παραμένει αυστηρό αλλά όχι απόλυτο.

Σε 35 από αυτές, μεταξύ των οποίων οι νησίδες Παλαιάς και Νέας Καμένης Θήρας, περιοχές της Κιμώλου, της Μήλου και της Αμοργού, καθώς και οι απόκρημνες ακτές της ανατολικής Φολεγάνδρου, αποκλείεται πλήθος χρήσεων, όπως αναψυκτήρια, υδατοκαλλιέργειες, οδοποιία, πλωτές εγκαταστάσεις αναψυχής κ.ά.

Σε άλλες 36 ζώνες, που περιλαμβάνουν τα θαλάσσια λιβάδια ποσειδωνίας Μήλου, Ανάφης, Αμοργού, θαλάσσιες περιοχές ή παράκτιες ζώνες έως 50 μέτρα από την ακτή (π.χ. στην ανατολική Φολέγανδρο), θα απαγορεύονται επίσης υδατοκαλλιέργειες, υδατοδρόμια, μονάδες αφαλάτωσης, ακόμη και η συλλογή φυτών ή κοχυλιών. Αποκλείονται ακόμη πλωτές υποδομές και εγκαταστάσεις θαλάσσιας αναψυχής, με εξαίρεση τα θαλάσσια λιβάδια ποσειδωνίας Ακρωτηρίου Σαντορίνης.

Η αλιεία ρυθμίζεται οριζόντια σε όλο το Πάρκο με χρονικούς και χωρικούς περιορισμούς. Προωθείται απαγόρευση σε επαγγελματική και ερασιτεχνική αλιεία σε ακτίνα 0,5 ν.μ. από τις ακτές το διάστημα 15 Απριλίου έως 31 Μαΐου. Τον υπόλοιπο χρόνο θα είναι δυνατή η αλιεία στις Ζώνες Προστασίας της Φύσης με κάποιες εξαιρέσεις (Ακρωτήρι Σαντορίνης,  Γραμβούσα, Νικουριά και Κατάπολα Αμοργού). Θα επιτρέπεται επίσης γύρω από τα μεγαλύτερα νησιά του Πάρκου και πέραν του 1,5 ν.μ. από τις ακτές των νησίδων τους.