ΜΝΗΜΕΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ σε ένα νησί ναυτικών…

Γράφει ο ΔΙΑΜΑΤΗΣ ΜΠΑΣΑΝΤΗΣ

“Πρώτο ταξίδι έτυχε ναύλος για το νότο/ Δύσκολες βάρδιες κακός ύπνος και μαλάρια/ Είναι παράξενα της Ίνδιας τα φανάρια/ και δεν τα βλέπεις καθώς λένε με το πρώτο/ Πέρα απ΄τη Γέφυρα του Αδάμ στη Νότιο Κίνα/…Η λαμαρίνα, η λαμαρίνα όλα τα σβύνει…”

Αυτοί οι στίχοι του άγιου της θαλασσινής λογοτεχνίας μας, του Νίκου Καββαδία, γύρναγαν στο μυαλό μου, καθώς τριγυρνούσα τις φρωτογραφίες παλιών ναυτικών της Άνδρου από τα μέσα του 20ου αιώνα. Δίπλα τους σα να έβλεπα τον πατέρα μου, το Σταμάτη να κοιτά κι αυτός ακίνητος στην κουπαστή του λίμπερτι των τελευταίων ταξιδιών του στη δεκαετία του 1960. Άνθρωποι που πάλεψαν με την θάλασσα, με το κύμα, μα την μοναξιά, με τον κίνδυνο, για να στείλουν ή να φέρουν πίσω το βιός μιας ζωής και να στήσουν σπιτικά, οικογένειες, χωράφια, επιχειρήσεις, ζωή. Η θάλασσα σου δίνει πολλά, σου ζητά όμως και πολλά. Η θάλασσα είναι ρίσκο, αλλά κι έρωτας. Ζυμώνεσαι μαζί της. Γίνεσαι ένα μαζί της στο τέλος.

Θυμάμαι ακόμα τον ηλικιωμένο πατέρα μου, πηγαίναμε με το τραμ από τον Πειραιά για το Πέραμα, για την βάρδια του ως βατσιμάνης στην Κυνοσούρα, παιδί πήγαινα μαζί του, περνάγαμε στο αγκυροβολημένο καράβι με μια λάτζα, να λέει: “θέλω να πεθάνω στο καράβι. Εδώ ανήκω…” Τον κοίταζα ξαφνιασμένος. Τον ρώτησα γιατί. Κι απάντηση: “εδώ έζησα όλη μου τη ζωή. Έξω είμαι ένας ξένος…” Και πέθανε λίγα χρόνια αργότερα εκεί που ευχήθηκε. Στην βάρδια του. Σ΄ ένα παλιό παροπλισμένο καράβι, ανοικτά στη Σαλαμίνα. Ήμουν 22 χρονών. Με πήραν από το γραφείο. Έμεινα άναυδος…

Με αυτές τις σκέψεις-αναφορά στα δικά μου βιώματα κοίταγα και φωτογράφιζα τις φωτογραφίες των παλιών ανδριωτών ναυτικών από τα μέσα του 20ου αιώνα. Φωτογράφιζα παλιά διπλώματα και ναυτικά φυλάδια από τις αρχές του 20ου αιώνα. Ανάμεσα τους κι ένας έπαινος του 1914. Ο ανδριώτης ναυτικός είχε συμμετάσχει στη ναυμαχία της Έλλης και της Λήμνου στους Βαλκανικούς πολέμους του 1912-1923! Άλλες εποχές. Τότε που δημιουργήθηκε η Ελλάδα των θαλασσών και η Ελλάδα του σήμερα. Οι άνθρωποι εκείνοι υπήρξαν οι βδημιουργοί της.

Κοιτώ τα αναμνηστικά αντικείμενα της ναυτικής τεχνολογίας του πρώτου μισού του 20ου αιώνα παρατεταγμένα σε σειρά. Τα έφεραν οι απόγονοι τους από τα σπίτια τους. Τα φυλάνε σαν εικονίσματα της οικογένειας τους. Θα μπορούσαν όλα αυτά – αν υπήρχε κάποιος ενδιαφερόμενος για τη ναυτική ιστορία της Άνδρου να είχε επιλέξει και να ήταν σε ένα λειτουργικό ναυτικό μουσείο του νησιού. Θα μπορούσε η έκθεση αυτή να είχε γίνει στο μικρό ναυτικό μουσείο, αν δεν ήταν μόνιμα κλειστο κι αν οι υπεύθυνοι του Δήμου είχαν γνώση και δεν νόμιζαν πως τους ανήκει!!!

Θα μπορούσαν πολλά να γίνουν καταλήγουμε συζητώντας με το καπετάνιο Γιώργο Τηνιακό του Συλλόγου Ναυτικών Άνδρου που μάς περίμενε και μάς ξενάγησε συγκινημένος σε όλα τα εκθέματα μιας έκθεσης που πέρασε κι άνοιξε μια χαραμάδα ιστορίας σε ένα νησί ναυτικών, που την ιστορία τους προσπαθούν σπασμωδικά να συλλαβίσουν κυρίως οι στεριανοί αυτού του νησιού. Άμποτε να υπάρξει κάποια στιγμή ένα μουσείο μεγαλύτερο, πιο σωστά οργανωμένο, να συμπεριλάβει τα αναμνηστικά, αλλά και τα βιβλία, στα έντυπα, στο οπτικοακουσικό υλικό που αναφέρονται στην ιστορία τους…

Στη μνήμη του ναυτικού πατέρα μου Σταμάτη Μπασαντή