Φοιτητές από νησιά. Πώς είναι η ζωή τους 3,5 χρόνια μετά;

Της Μαριάννας Κακαουνάκη

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ – ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

Είχαμε συναντήσει τη Μάλαμα, τη Μαρία και τον Μάριο πριν από τριάμισι χρόνια. Είχαν και οι τρεις μεγαλώσει σε μικρά, απομακρυσμένα νησιά – στον Αη Στράτη, στη Νίσυρο και στο Μεγανήσι. Εχοντας μπει από τους πρώτους στο πανεπιστήμιο, ήταν υπότροφοι της ExcellenSeas, μιας ιδιωτικής πρωτοβουλίας που στηρίζει αριστούχους μαθητές οικονομικά, αλλά και με εξειδικευμένη καθοδήγηση για τη σταδιοδρομία τους (mentoring). Φοιτητές τότε, μας είχαν μιλήσει για το πώς ήταν η ζωή στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, για τις δυσκολίες της προσαρμογής, αλλά και για τις προσδοκίες και τα όνειρά τους για το μέλλον. Τώρα που έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους, τους συναντήσαμε ξανά, για να μας πουν πώς είναι η ζωή τους σήμερα και πώς φαντάζονται το μέλλον, έχοντας πλέον κάνει τα πρώτα τους βήματα ως ενήλικοι.

Από το Μεγανήσι

«Αισιόδοξα είναι τα πράγματα. Βέβαια, υπάρχουν πολλά που μας προβληματίζουν», λέει ο Μάριος Μάντζαρης. Στο πανεπιστήμιο πέρασε καλά παρότι η καθημερινότητά του είχε τις δυσκολίες της. Εμενε με τη θεία του στην Παλλήνη, είχε τη φροντίδα της (κυρίως τη μαγειρική της) και παρέα τον ξάδελφό του, αλλά καθημερινά του έπαιρνε περίπου δύο ώρες για να πάει στη σχολή, στην Πατησίων, στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών – άλλες τόσες για να επιστρέψει. Ηταν σαφώς κουραστικό, αλλά δεν τον πείραζε ιδιαίτερα. Εχοντας μεγαλώσει στο Μεγανήσι, απολάμβανε τη ζωή στην πρωτεύουσα. Εκανε φίλους, πήγε καλά στις σπουδές και τελείωσε στα τέσσερα χρόνια. Οταν ολοκλήρωσε την πρακτική σε μια startup που δημιουργεί εικονικές ξεναγήσεις, του πρότειναν να συνεχίσει να εργάζεται εκεί. Εξι μήνες αργότερα ξεκίνησε παράλληλα και το μεταπτυχιακό του στην Τεχνητή Νοημοσύνη και Επιστήμη Δεδομένων. Τρεις φορές την εβδομάδα, μετά τη δουλειά, πήγαινε στη σχολή και επέστρεφε σπίτι μετά τις 10 το βράδυ. Το ολοκλήρωσε και παραμένει μέχρι σήμερα στην ίδια εταιρεία, ως αναλυτής δεδομένων.

Συζητάμε για την τάση των συνομηλίκων του να αλλάζουν σχετικά γρήγορα δουλειές. «Ισχύει», λέει, «αλλά δεν νιώθω πως είναι κάτι κακό. Εάν δεν είσαι χαρούμενος, καλά κάνεις και φεύγεις. Γενικά, εμείς δεν καθόμαστε να “φάμε τη χασούρα”. Το ότι μου δίνεις δουλειά δεν σημαίνει ότι μου κάνεις και χάρη», τονίζει. Ο ίδιος, πάντως, είναι ικανοποιημένος από τη δουλειά του: το αντικείμενο, τους ανθρώπους και τις συνθήκες. «Ευτυχώς, η δουλειά μου είναι αυστηρά οκτάωρη, κάτι που για μένα είναι εξαιρετικά σημαντικό».

Δουλεύει τρεις ημέρες από το γραφείο και δύο από το σπίτι. Εκεί τον συναντήσαμε, σε ένα μικρό, φωτεινό διαμέρισμα 55 τ.μ. Το να μείνει μόνος του ήταν εξαρχής σημαντικός στόχος, αλλά δεν ήταν εύκολο. «Περιπέτεια. Μόλις έβγαινε μια αγγελία σε λογική τιμή, έπρεπε να επικοινωνήσεις αμέσως, γιατί, εάν πράγματι άξιζε, μέσα σε μία, το πολύ δύο ημέρες είχε φύγει». Με πρώτο μισθό τότε 1.000 ευρώ, ήξερε πως δεν θα μπορούσε να αντεπεξέλθει σε ενοίκιο πάνω από 500 ευρώ. «Είδα και σπίτια σε δραματική κατάσταση, πραγματικά μη κατοικήσιμα». Οταν λοιπόν μπήκε στο διαμέρισμα όπου μένει σήμερα, το έκλεισε αμέσως. Οι γονείς του ήρθαν από το Μεγανήσι για να τον βοηθήσουν και του έκαναν δώρο κάποια από τα έπιπλα. «Γενικά, είναι μεγάλη βοήθεια. Οχι τόσο οικονομική όσο ψυχολογική, γιατί μου λένε πως για οτιδήποτε χρειαστώ να μη φοβάμαι». Ξέρει ότι δεν έχουν όλοι οι φίλοι του αυτή την ασφάλεια. Αλλοι στην ηλικία του αναγκάζονται να κάνουν και δεύτερη δουλειά part time προκειμένου να συμπληρώσουν το εισόδημά τους.

Ο δικός του μισθός έχει πλέον αυξηθεί, αλλά παράλληλα αυξήθηκε και το ενοίκιο. Τα σταθερά έξοδα του σπιτιού εξακολουθούν να απορροφούν πάνω από το 50% του εισοδήματός του. Ο ίδιος, όταν άρχισε να εργάζεται, είχε αποφασίσει να μείνει κάποιους μήνες ακόμη στη θεία του, ώστε να εξοικονομήσει χρήματα. Το ίδιο έκανε καθ’ όλη τη διάρκεια των σπουδών του – αποταμίευε κάθε μήνα από την υποτροφία των 500 ευρώ. Ετσι, αυτά τα χρήματα «επιδοτούν» σήμερα τον μηνιαίο προϋπολογισμό του. «Εχω αποκτήσει τη συνήθεια να καταγράφω σχολαστικά όλα μου τα έξοδα. Δεν είναι ψυχαναγκαστικό», λέει γελώντας, «αλλά είναι ο μόνος τρόπος να μην παρασύρομαι σε σπατάλες». Σύμφωνα με τις καταγραφές των τελευταίων επτά μηνών, περίπου 700 ευρώ φεύγουν εξαρχής για ενοίκιο, λογαριασμούς και συνδρομές. Ακολουθούν τα καθημερινά: σούπερ μάρκετ, φαγητό, καφέδες. Σπάνια θα φάει έξω· συνήθως θα μαγειρέψει ή θα παραγγείλει κάτι οικονομικό. Βενζίνη κάπου στα 45 ευρώ τον μήνα. Και ύστερα έρχεται κάθε μήνα κάτι διαφορετικό: αγορά ενός ρούχου, μια έκτακτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, μια συναυλία, ένα δώρο ή, σπάνια, ένα ταξίδι. Παρά τη σχολαστική εγκράτεια, τα χρήματα του μισθού συνήθως δεν φτάνουν μέχρι το τέλος του μήνα. Μόνο τον Αύγουστο, όταν έμεινε στους γονείς του στο Μεγανήσι, τα συνολικά του έξοδα –μαζί με το ενοίκιο– περιορίστηκαν στα 728 ευρώ. Τους υπόλοιπους μήνες χρειάζεται να βγάζει από τις αποταμιεύσεις του από 150 έως 500 ευρώ.

Από τον Αη Στράτη

Η Μάλαμα Γιάννου σπούδασε κι εκείνη στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μεγάλωσε στον Αη Στράτη, ένα νησί όπου ζουν περίπου 150 κάτοικοι τον χειμώνα, και ήρθε στην Αθήνα μετά την πανδημία, στο δεύτερο έτος των σπουδών της. Εγκαταστάθηκε σε ένα μικρό διαμέρισμα στο Παγκράτι. Στην αρχή όλα ήταν πρωτόγνωρα και κάποιες φορές δύσκολα. Πλέον όμως νιώθει την Αθήνα σαν το σπίτι της. Μένει ακόμη στο ίδιο διαμέρισμα όπου έμενε ως φοιτήτρια –το ενοίκιο έχει ευτυχώς αυξηθεί ελάχιστα– και εργάζεται εκεί όπου είχε βάλει εξαρχής στόχο: σε μια εταιρεία ελεγκτικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών. Της αρέσει η δουλειά της· η καθημερινότητα, ωστόσο, παραμένει απαιτητική. Πηγαίνει κάθε μέρα στη δουλειά με τα μέσα μαζικής μεταφοράς και υπάρχουν ημέρες που η διαδρομή μπορεί να διαρκέσει μία ώρα. Αυτό που την κουράζει περισσότερο είναι η αίσθηση πως η εβδομάδα περνάει μέσα σε έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο: δουλειά, σπίτι, δουλειά. «Δεν έχεις πολλές αντοχές το βράδυ να κάνεις κάτι». Και εκείνη οικονομικά «βγαίνει» οριακά κάθε μήνα, χωρίς ιδιαίτερες σπατάλες και με προσεκτικό προγραμματισμό. Ενα από τα πράγματα που θα ήθελε είναι να αποκτήσει αυτοκίνητο – αν και παραδέχεται ότι, εκεί όπου μένει, το να βρει κανείς πάρκινγκ είναι σχεδόν αδύνατο.

Από τη Νίσυρο

Η Μαρία Σβύνου δηλώνει ότι βρίσκεται ακόμη σε μια μεταβατική φάση. Τελείωσε τις σπουδές της στην Αρχαιολογία το 2023 και αμέσως άρχισε να προετοιμάζεται για τις εισαγωγικές εξετάσεις για μεταπτυχιακές σπουδές στη Βυζαντινή Αρχαιολογία. Παράλληλα ξεκίνησε να εργάζεται κάποιες ώρες στην εξυπηρέτηση πελατών ενός τηλεφωνικού κέντρου, με μισθό 500 ευρώ. Σταμάτησε όταν κατάφερε να μπει στο μεταπτυχιακό –ήταν μία από τους έξι που έγιναν δεκτοί– και αποφάσισε παράλληλα να ξεκινήσει και ένα δεύτερο μεταπτυχιακό, στη συντήρηση έργων τέχνης. Οι γονείς της, λέει, ήταν πάντα απίστευτα υποστηρικτικοί. Το γεγονός, όμως, ότι εξακολουθεί να τους επιβαρύνει οικονομικά είναι κάτι που τη βασανίζει. Το ενοίκιο μαζί με τα πάγια φτάνει περίπου στα 600 ευρώ και στόχος της είναι τα συνολικά έξοδα του μήνα να μην ξεπερνούν τα 1.000. «Δεν θα φάω έξω ποτέ. Τρώω σχεδόν καθημερινά στη λέσχη του πανεπιστημίου, που είναι δωρεάν, και στο σούπερ μάρκετ ψωνίζω πολύ στοχευμένα». Προσπαθεί επίσης να βάζει κάτι στην άκρη για τα επιπλέον – όπως το εισιτήριο από τη Θεσσαλονίκη στην Κω, για να φθάσει στο νησί της, τη Νίσυρο, που μπορεί να κοστίσει έως και 350 ευρώ.

Το επόμενο εξάμηνο θα κάνει πρακτική στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια και στη συνέχεια θα υποβάλει αιτήσεις σε προκηρύξεις του υπουργείου Πολιτισμού. Ονειρό της είναι να βρει δουλειά σε ένα βυζαντινό μουσείο ή σε κάποια εφορεία αρχαιοτήτων. Ελπίζει να τα καταφέρει και να μη χρειαστεί να επιστρέψει σε τηλεφωνικό κέντρο, σέρβις ή σε κάποια άλλη δουλειά άσχετη με τις σπουδές της. Ωστόσο, ακόμη και οι επαγγελματικές προοπτικές, εφόσον όλα πάνε όπως τα θέλει, την αγχώνουν. «Αγαπάω αυτό που σπουδάζω. Δεν το έχω μετανιώσει. Με προβληματίζει όμως πολύ το οικονομικό κομμάτι». Ο πρώτος μισθός μπορεί να φτάσει στα 1.200 ευρώ, αλλά οι συμβάσεις είναι εξαιρετικά περιορισμένης διάρκειας, συχνά τριών έως πέντε μηνών. Από συμφοιτητές της γνωρίζει πως μπορεί κανείς να βρεθεί για λίγους μήνες στη Χίο, μετά στην Καβάλα και μετά χωρίς δουλειά. «Είσαι μετέωρη», επισημαίνει. Ο Μάριος, που έχει ήδη τη δουλειά που ονειρευόταν και μια σχετική σταθερότητα, προβληματίζεται επίσης συχνά. «Με τους φίλους τα συζητάμε. Για παράδειγμα, το αν και πώς θα κάνουμε κάποια στιγμή οικογένεια μας απασχολεί όλους. Μπορεί να μην είναι της ώρας, αλλά όλοι συμφωνούμε πως είναι μια “άλλη πίστα”, με πολλές δυσκολίες, κυρίως οικονομικές», καταλήγει