ΤΑ ΠΛΟΙΑ ΤΗΣ ΑΚΤΟΠΛΟΪΑΣ, ΤΑ ΛΙΜΑΝΙΑ ΤΗΣ ΑΓΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΓΟΝΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ…

Του ΔΙΑΜΑΝΤΗ ΜΠΑΣΑΝΤΗ

Τα πλοία της ακτοπλοΐας του σήμερα δεν είναι ίδια με αυτά του χτες. Έχουν μεγαλώσει, έχουν εξελιχθεί. Από απλά μεταφορικά εργαλεία έχουν γίνει τα μεν σαλόνια τετράστερα και τρίστερα ξενοδοχεία τα δε γκαράζ ευρύχωροι και μεγάλοι χώροι παρκαρίσματος όπου χωρούν άνετα από ΙΧ και φορτηγά μέχρι νταλίκες και μεγάλα μηχανήματα. Ο λόγος: Άλλες οι ανάγκες του χτες κι άλλες αυτές του σήμερα. Κι αυτό έχει να κάνει τόσο με τις συνεχώς εξελισσόμενες  οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες των νησιών όσο και με τα εντελώς διαφορετικά μεγέθη και ποιότητες του τουρισμού κάθε περιόδου.

ΤΑ ΠΛΟΙΑ ΑΛΛΑΞΑΝ, ΑΛΛΑΞΑΝ ΟΙ ΚΑΙΡΟΙ…

Κάποτε αρκούσε ένα σαλόνι περιορισμένο με μερικές πλαστικές καρέκλες ή μερικούς απλούς μουσαμαδένιους καναπέδες κι ένα γκαράζ  για μερικά ΙΧ και λίγα απλά φορτηγά. Σήμερα που τα νησιά έχουν γίνει – σε πολλές περιπτώσεις – τόποι πολυτελών διακοπών με ξενοδοχεία τεσσάρων και πέντε αστέρων και με εξοχικά εξαιρετικής κατασκευής και όπου οι αποστάσεις έχουν μεγαλώσει ο επισκέπτης έχει άλλες απαιτήσεις για την άνεση της μεταφοράς προς το νησί και της μετακίνησης του σε αυτό. Έτσι οι περισσότεροι παίρνουν μαζί τους και το ΙΧ τους. Μαζί με τα σαλόνια και τα γκαράζ άλλαξαν κατά πολύ οι χώροι. Άλλες οι ανάγκες μεταφοράς εμπορευμάτων για τους χιλιάδες καλοκαιρινούς επισκέπτες κι άλλες για τους λίγους εκδρομείς άλλων εποχών. Άλλες οι ανάγκες μεταφοράς με φορτηγά κι άλλες με νταλίκες υλικών και μεγάλα μηχανήματα εκσκαφών. Τα γκαράζ των σημερινών πλοίων απέκτησαν μεγέθη πρωτόγνωρα σχετικά με τα γκαράζ του χτες.

Για παράδειγμα, τι σχέση έχουν τα σημερινά πολυτελή σαλόνια και τα μεγάλα άνετα γκαράζ των συμβατικών πλοίων της γραμμής μας όπως πχ ΘΕΟΛΟΓΟΣ, ΑΝΔΡΟΣ ΚΙΝΓΚ, ΑΝΔΡΟΣ ΦΑΣΤ ΦΕΡΡΙΣ, ΑΝΔΡΟΣ ΚΟΥΪΝ και ΣΟΥΠΕΡΦΕΡΡΥ, που είναι πλοία 20-25 χρόνων με τα σαλόνια και τα γκαράζ των πλοίων ΠΗΝΕΛΟΠΗ και ΣΟΥΠΕΡΦΕΡΡΥ ΙΙ, που ήταν της δεκαετίας του 1970;

Κι όπως έχουν αλλάξει τα πλοία και τα μεγέθη τους έχουν αλλάξει και οι ταχύτητες και οι χρόνοι της διαδρομής τους. Για να μην μιλήσουμε και για τα ταχύπλοα, που κάποτε θεωρούνταν πολυτέλεια, ενώ σήμερα κυριαρχούν κι έχουν γεμίσει το Αιγαίο. Κάποτε τα ταχύπλοα ήταν εξαίρεση και μετέφεραν μόνο επιβάτες, αργότερα και μερικά ΙΧ. Σήμερα μεταφέρουν εκατοντάδες επιβάτες και εκατοντάδες ΙΧ με το ανάλογο κόστος φυσικά.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Οι ακτοπλόοι στη συντριπτική τους πλειοψηφία άλλαξαν και εξέλιξαν τα πλοία τους. Ανταποκρίθηκαν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, στις απαιτήσεις της εποχής και προσάρμοσαν τα μεταφορικά μέσα τους στους νέους καιρούς.

ΤΑ ΛΙΜΑΝΙΑ ΤΗΣ ΑΓΩΝΙΑΣ

Τι όμως δεν άλλαξε όλα αυτά τα χρόνια; Τι δεν μπόρεσε να εξελιχθεί στα χρόνια των μεγάλων αλλαγών. Οι ΥΠΟΔΟΜΕΣ! Ήτοι, τα ΛΙΜΑΝΙΑ! Ή, μάλλον τα περισσότερα λιμάνια. Με ποιου ευθύνη έμειναν πίσω τα περισσότερα; Με πλήρη ευθύνη του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής! Και των δεκάδων περιορισμένης ικανότητας και κατανόησης υπουργών Ναυτιλίας, που απλώς πέρασαν και δεν άγγιξαν κι απλώς οι περισσότεροι απλώς κοίταζαν να μοιράζουν «δυο γαϊδουριών άχυρα» με τα δρομολόγια «σκοπιμότητας»…

Οι περισσότεροι υπουργοί Ναυτιλίας, χωρίς έμπνευση, κατάφεραν για δεκαετίες να κρατήσουν πίσω (ή και να υποβαθμίσουν) με ασυνάρτητες, με κομματικές ή και με συντεχνιακές αποφάσεις – με την συνέργεια και αναχρονιστικών συνδικάτων – την ακτοπλοΐα.

Και αν η ακτοπλοΐα κάπου κατάφερε κι εκσυγχρονίστηκε υπό την πίεση του τουρισμού ( «το αγώι σέρνει τον αγωγιάτη») και της σταδιακής ενσωμάτωσης των ευρωπαϊκών οδηγιών («η Ευρώπη σέρνει τον χορό») το κράτος των υπουργών Ναυτιλίας απέτυχε πλήρως να φτιάξει σύγχρονα λιμάνια.

Η ΡΑΦΗΝΑ, το δεύτερο λιμάνι της Αττικής, αποτελεί το κορυφαίο παράδειγμα της αποτυχίας τους. Ακολουθούν τα λιμάνια των νησιών με συνευθύνη ενίοτε και πολλών Δημοτικών Λιμενικών Ταμείων. Η Ραφήνα σήμερα είναι ένα λιμάνι προδιαγραφών της δεκαετίας του 1980 που ολοκληρώθηκε καθυστερημένα το 2020. Σήμερα έχουν απομείνει 5 θέσεις ελλιμενισμού. Και εμφανίζεται ξαφνικά ένας υπουργός Ναυτιλίας (πρώην μπασκετμπολίστας) ονόματι Κικιλιας και δίνει 9 θέσεις ελλιμενισμού. Και στέλνει 3-4 πλοία αρόδο κάθε βράδυ (ή και σε άλλα λιμάνια της περιοχής) όλο το καλοκαίρι.

ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ: το να ελλιμενίζονται επιβατικά πλοία αρόδο από τον σημερινό υπουργό Ναυτιλίας αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία. Το ότι το εφαρμόζει υπουργός μιας κυβέρνησης που επαγγέλλεται τον «εκσυγχρονισμό» αποτελεί παγκόσμια αντίφαση. Άραγε τι είδους  «εκσυγχρονισμός» είναι αυτός; Επί των κυμάτων της θάλασσας;

ΟΙ ΑΓΟΝΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ «ΓΟΝΙΜΕΣ»

Κάποτε τα πλοία των άγονων γραμμών ήταν ρίσκο. Οι ακτοπλόοι συνήθως έστελναν τα πλοία που δεν έκαναν για τις «γόνιμες» γραμμές. Θυμάμαι ακόμα ένα ενδοκυκλαδικό ταξίδι άγονης γραμμής – πριν χρόνια – με ένα κάποιο «Παναγία Τήνου» από Σύρο για Άνδρο. Το έλεγαν οι λιγοστοί επιβάτες «Παναγία Βόηθα». Ώρες ατελείωτες, σε ένα σαλόνι άθλιο και στον καταπέλτη να στάζει γράσο και λάδια. Όποιος λερωνόταν πέταγε το πανωφόρι στη θάλασσα. Κάποτε φτάσαμε στην Άνδρο κι ήταν κάτι σαν… ανάσταση! Τα ίδια ήταν η κατάσταση και με πλοία που πήγαιναν στα νησάκια της άγονης γραμμής. Έτσι η μητέρα-πατρίδα και το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας τότε αντιμετώπιζε τα παιδιά ενός κατώτερου θεού που ζούσαν στα νησάκια αυτά. Τέτοια ήταν η κατάσταση τότε.

Μετά ήρθαν μερικά καλύτερα πλοία. Μικρά μεν, αλλά ευέλικτα, ταξιδιάρικα, καμιά φορά και ταχύπλοα. Πήραν κάπως τα πάνω τους οι άγονες γραμμές. Έγιναν λίγο πιο γόνιμες. Βέβαια από λιμάνια άστα να πάνε. Μικρές πλατφόρμες στο ανοιχτό πέλαγος. Η μητέρα-πατρίδα συνέχιζε να στέλνει στο υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, που μετά το είπαν Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής ανθρώπους με μειωμένα προσόντα ή με ελάχιστο όραμα. Άγονους ανθρώπους για άγονες γραμμές.

Τα τελευταία χρόνια, θες λόγω της οικονομικής κρίσης, θες λόγω της πετρελαϊκής κρίσης, θες λόγω υπουργικής ασυναρτησίας στα τακτικά δρομολόγια, άρχισαν και μεγαλύτερες και καλύτερες εταιρείες να αναζητύν λύσεις δρομολογώντας νεώτερα, μεγαλύτερα και καλύτερα πλοία και στις άγονες γραμμές. Τα είδαμε στα ενδοκυκλαδικά. Τα βλέπουμε και στις μακρινότερες άγονες γραμμές. Βλέπεις μπορεί οι υπουργοί να Ναυτιλίας ασχολούνται ελάχιστα με τα λιμάνια και περισσότερο με τα ταξίδια και το μπάσκετ, όμως οι ακτοπλόοι πλέον για να σταθούν είναι αναγκασμένοι να κυνηγάνε πια και το τελευταίο ευρώ.

Θα κλείσουμε αυτή την περιδιάβαση στον κόσμο της ακτοπλοΐας με ένα παράδειγμα αναβάθμισης των πλοίων της άγονης γραμμής. Ο λόγος για την γραμμή του Βορείου Αιγαίου. Εκεί που κάποτε περιπλανιόντουσαν πλοία μειονεκτικά, που έμεναν, που έψαχναν, που δεν έφταναν, τώρα διεκδικούν την γραμμή δύο πολύ καλές εταιρείες με δύο πολύ καλά, αξιόπιστα και μεγάλα πλοία.

Ο λόγος – εν προκειμένω – για την γνωστή και μεγάλη εταιρεία Blue Star με το πλοίο Blue Star Μύκονος, 141 μέτρα μήκος, 21 μέτρα πλάτος, χωρητικότητας 1900 επιβατών και 340 ΙΧ, έτος καθέλκυσης 2002. Απέναντι της η επίσης γνωστή και αξιόπιστη εταιρεία Golden Star Ferries με το πλοίο Andros King, 130 μέτρα μήκος, 21,6 πλάτος, χωρητικότητας 1300-1500 επιβάτες και 340 ΙΧ, έτος καθέλκυσης 2005. Επιτέλους βλέπουμε νεώτερα, μεγαλύτερα και καλοτάξιδα πλοία να ανταγωνίζονται για ένα εθνικής σημασίας δρομολόγιο της άγονης γραμμής. Το θεωρούμε πολύ σημαντικό βήμα για την ακτοπλοΐα του Αιγαίου.