Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ KAI H ΕΛΛΑΔΑ ή από την Pax Americana στη Pax Silica
(ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τόσοι πολλοί αναλυτές, τόσες πολλές επεξηγήσεις, τόσο ρηχές αναλύσεις. Κι όμως υπάρχουν στον ελληνικό Τύπο και στο ελληνικό διαδίκτυο αρκετά πιο σύγχρονοι και μελετημένοι δημοσιολογούντες. Και πολύ πιο ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις που μπορούν να πουν περισσότερα και να εξηγήσουν καλύτερα τα τεκταινόμενα γύρω από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. “Πόλεμος πατήρ πάντων” έγραφε ο “σκοτεινός” φιλόσοφος Ηράκλειτος. Τι αναμένεται να προκύψει από τον μεσανατολικό πόλεμο; Τι δείχνει ο πόλεμος για την Ελλάδα και ποιος ο ρόλος της στη νέα εποχή. Διαβάστε το παρακάτω άρθρο και ίσως αποκτήσετε μια καλύτερη οπτική στα επερχόμενα – ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΜΠΑΣΑΝΤΗΣ)
Η Ελλάδα και οι ευκαιρίες της Pax Silica
Γράφει ο Κώστας Στούπας
LIBERAL – ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ
Οι γενιές μας μεγάλωσαν στην εποχή της Pax Americana και καλούνται να προσαρμοστούν στα δεδομένα της νέας εποχής που αναδύεται, της Pax Silica. Ο όρος Pax Silica είναι νεολογισμός γεωοικονομικής ανάλυσης και δεν αποτελεί ακόμη επίσημο δόγμα ή καθιερωμένη στρατηγική, όπως π.χ. το Pax Americana. Χρησιμοποιείται κυρίως σε αναλύσεις για να περιγράψει μια πιθανή νέα παγκόσμια τάξη που βασίζεται στην τεχνολογία και στα chips (silicon), αντί για την καθαρά στρατιωτική ισχύ.
Τι σημαίνει ο όρος; Η λέξη προέρχεται από το silicon (πυρίτιο), το βασικό υλικό των ημιαγωγών. Η Pax Silica υποδηλώνει μια περίοδο όπου η ευημερία, η σταθερότητα και η γεωπολιτική επιρροή καθορίζονται από τον έλεγχο της τεχνολογίας. Ημιαγωγοί, data centers, υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης, δίκτυα επικοινωνιών και τεχνολογικές αλυσίδες εφοδιασμού συνθέτουν το παζλ των σύγχρονων πολύτιμων πόρων.
Μια ντουζίνα πιτσιρικάδων, με τα προβλήματα κοινωνικότητας ανθρώπων που έχουν μεγαλώσει χωρίς σφιχτή οικογένεια, μπροστά σε οθόνες τάμπλετ, μπορεί να ισοπεδώσει 50 ουλαμούς αρμάτων μάχης μιας στρατιωτικής υπερδύναμης, με τον ίδιο τρόπο που μεγάλωσε παίζοντας βιντεοπαιχνίδια.
Ο πόλεμος της Ουκρανίας και η σύγκρουση με το Ιράν αποτελούν προπομπό της εποχής που ακολουθεί. Η ισχύς μετατοπίζεται από τα τανκς και το πετρέλαιο προς τα chips και τα δεδομένα. Η Ουκρανία, με τα drones, βύθισε μεγάλο μέρος του ρωσικού στόλου και καθήλωσε τη Ρωσία στις ανατολικές επαρχίες για τρία χρόνια, με περίπου ένα εκατομμύριο νεκρούς και τραυματίες.
Οι ΗΠΑ, με την επίθεση στο Ιράν, φαίνεται να επιδιώκουν δύο πράγματα:
Πρώτον, να εκτονώσουν την ασφυκτική πίεση του Ισραήλ, που δίνει αγώνα για την ύπαρξή του.
Δεύτερον, τον ενεργειακό στραγγαλισμό της Κίνας στο παραπέντε της ενεργειακής απεξάρτησης από το πετρέλαιο.
Κατά τα φαινόμενα, οι ΗΠΑ για την περιοχή επιδιώκουν λιγότερη άμεση στρατιωτική παρουσία και περισσότερο οικονομικό και τεχνολογικό έλεγχο, μέσω της εξάρτησης από τα συστήματα και τις υποδομές που ελέγχουν οι ίδιες και οι σύμμαχοί τους. Εκτός από τον ενεργειακό στραγγαλισμό της Κίνας μέσω της διάλυσης ή της προσάρτησης του Ιράν, επιδιώκουν και την αποκοπή της από την Ευρώπη μέσω του IMEC (India–Middle East–Europe Corridor), ενός διαδρόμου που θα φέρει σε επαφή την Ινδία με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής, η οποία σταδιακά εξομαλύνεται μέσω των Συμφωνιών του Αβραάμ.
Επιδίωξη των ΗΠΑ φαίνεται να είναι ο απεγκλωβισμός από τη Μέση Ανατολή και η επιτήρηση της περιοχής μέσω φιλικών τοπικών δυνάμεων, όπως το Ισραήλ και η Τουρκία, τις διαφορές των οποίων προσπαθούν να συμβιβάσουν. Για την Ελλάδα, κατά τα φαινόμενα, επιφυλάσσουν τον ρόλο του κέντρου ισχύος των Βαλκανίων. Μια εξέλιξη που, μελλοντικά, θα μπορούσε να καταστήσει τη Θεσσαλονίκη σημαντικότερο οικονομικό και πολιτικό κέντρο από την Αθήνα.
Τις τελευταίες ημέρες το καθεστώς Ερντογάν και η Τουρκία εξέπληξαν όταν αποκαλύφθηκε πως δεν διέθεταν στοιχειώδη ικανότητα αντιπυραυλικής προστασίας, ενώ η Ελλάδα κάλυπτε όλη την έκταση από τον Λίβανο μέχρι τη Βουλγαρία. Χωρίς τα δίκτυα παρατήρησης και πληροφόρησης της Δύσης και τις συστοιχίες Patriot του ΝΑΤΟ, η Τουρκία θα ήταν στο έλεος των πυραύλων των μουλάδων.
Τα βασικά στοιχεία που θα ενοποιούν οικονομικά, στρατιωτικά και πολιτισμικά τη νέα αυτή περιοχή, από τον Ινδικό έως τον Ατλαντικό Ωκεανό, είναι:
- Oι εμπορικοί διάδρομοι
- Tα καλώδια δεδομένων
- Oι ενεργειακές διασυνδέσεις
- Oι ψηφιακές υποδομές
Στόχος είναι η περιοχή αυτή να μετατραπεί από πεδίο πολέμων πετρελαίου σε κόμβο logistics και τεχνολογίας. Η παρουσία των ΗΠΑ θα υποκατασταθεί από τον έλεγχο της τεχνολογίας. Αυτά είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της Pax Silica, της ειρήνης μέσω της αυτοκρατορικής ισχύος του πυριτίου, που διαδέχεται την Pax Americana, η οποία ήταν θεμελιωμένη στην ισχύ των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων, των αεροπλανοφόρων και του δολαρίου.
Πριν από την Pax Americana υπήρξε η Pax Britannica, που βασιζόταν στη ναυτική κυριαρχία και το εμπόριο, και πολύ παλαιότερα η Pax Romana, που βασιζόταν στη δύναμη των λεγεώνων. Αν πάμε ακόμη πιο πίσω, ως Pax Aegeana θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τη Συμμαχία της Δήλου.
Η Pax Silica και η Ελλάδα
Η έννοια της Pax Silica γίνεται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα όταν τη δει κανείς στον χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου. Η περιοχή αρχίζει να μετατρέπεται από παραδοσιακό ενεργειακό πεδίο σε κόμβο δεδομένων, ενέργειας και εμπορίου. Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα γεωγραφικό σημείο που ενώνει Ασία, Μέση Ανατολή και Ευρώπη. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να λειτουργήσει ως φυσικός κόμβος για τρεις κρίσιμες υποδομές:
- Υποθαλάσσια καλώδια δεδομένων που συνδέουν Ευρώπη – Ασία – Αφρική
- Ενεργειακούς διαδρόμους (LNG, φυσικό αέριο, ηλεκτρικές διασυνδέσεις)
- Logistics corridors που μεταφέρουν εμπορεύματα από Ινδία και Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη
Τα τελευταία χρόνια σχεδιάζονται ή κατασκευάζονται αρκετά μεγάλα καλώδια δεδομένων που περνούν από την Ελλάδα, όπως:
- 2Africa (Meta και τηλεπικοινωνιακοί όμιλοι)
- Blue Raman (Google)
- East-to-Med data routes
Τα καλώδια αυτά μεταφέρουν το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας ψηφιακής κίνησης. Ταυτόχρονα αναπτύσσονται μεγάλα data centers στην Ελλάδα από εταιρείες όπως:
- Microsoft
- Amazon Web Services
- Digital Realty
Τα data centers χρειάζονται:
- Φθηνή ενέργεια
- Καλώδια δεδομένων
- Γεωπολιτική σταθερότητα
Η Ελλάδα, με τις Belharra, τα F-16 Viper, τα Rafale και τις Bergamini που έρχονται, και κυρίως με τη συμμαχία με το Ισραήλ, συνεισφέρει στη σταθερότητα της περιοχής.
Ο διάδρομος IMEC
Ο διάδρομος India–Middle East–Europe Economic Corridor (IMEC) σχεδιάζεται να συνδέσει: Ινδία – Μέση Ανατολή – Μεσόγειο – Ευρώπη, μέσω λιμανιών, σιδηροδρόμων, ενεργειακών διασυνδέσεων και ψηφιακών καλωδίων. Αν υλοποιηθεί πλήρως, η Ανατολική Μεσόγειος θα γίνει ένας από τους βασικούς κόμβους του παγκόσμιου εμπορίου και η Ελλάδα θα αποτελεί έναν βασικό κρίκο του σχεδίου.
Οι παππούδες μας, με την επανάσταση του ’21 και μετά τη νίκη στο εμφύλιο, με τη βοήθεια των συμμάχων, επέλεξαν τη σωστή γεωπολιτική πλευρά της ιστορίας και κατάφεραν η Ελλάδα να γίνει κατά την περίοδο της Pax Americana, από μια φτωχή επαρχία της Οθωμανική αυτοκρατορίας, σε μια από τις 30-40 πλουσιότερες χώρες στο κόσμο. Εμείς οφείλουμε στις επόμενες γενιές στην εποχή της Pax Silica να εξασφαλίσουμε μια καλή θέση στο νέο παγκόσμιο καταμερισμό ευημερίας και ισχύος.
Η Pax Silica στον κόσμο
Τα παραπάνω είναι το βασικό περίγραμμα της αναδυόμενης Pax Silica. Ο ανταγωνισμός μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας αφορά το ποιος θα ελέγχει τον κόσμο μέσω του ελέγχου της τεχνολογίας, που κινεί τα γρανάζια της παγκόσμιας οικονομίας. Ο όρος Pax Silica ανήκει στη Zineb Riboua, ερευνήτρια του Hudson Institute. Σύμφωνα με την ανάλυσή της:
- Οι ημιαγωγοί αποτελούν το «πετρέλαιο» της ψηφιακής εποχής.
- Η κυριαρχία σε chips, AI και υπολογιστική ισχύ θα καθορίσει ποια κράτη θα διαμορφώσουν τη διεθνή τάξη.
- Η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Κίνας είναι ουσιαστικά ένας αγώνας για την ηγεμονία στην Pax Silica.
Γιατί ο όρος έχει σημασία; Γιατί η έννοια συνδέεται με εξελίξεις όπως:
- Αμερικανικοί περιορισμοί εξαγωγών chips προς την Κίνα
- Στρατηγική σημασία της Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC)
- Τεράστιες επενδύσεις σε AI infrastructure και data centers
- Γεωπολιτικός ανταγωνισμός για υποθαλάσσια καλώδια και ψηφιακούς διαδρόμους δεδομένων
Συνοψίζοντας η Riboua υποστηρίζει ότι ο 21ος αιώνας θα οργανωθεί γύρω από την κυριαρχία στο silicon stack της παγκόσμιας οικονομίας.