ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΡΝΑ & ΠΕΘΑΙΝΕΙ – ΤΟ ΝΟΤΙΟ ΑΙΓΑΙΟ & Η ΑΝΔΡΟΣ

Η ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΡΝΑ & ΠΕΘΑΙΝΕΙ

Σε ολόκληρα χωριά και πόλεις της Ηπείρου δεν έγινε ούτε μία γέννηση το πρώτο δίμηνο του έτους! Ούτε μία. Η κατάσταση είναι αποκαρδιωτική και τα στοιχεία που δημοσίευσε το Υπουργείο Εσωτερικών αποτελούν μια – δυστυχώς τραγική- φωτογραφία της στιγμής. Σε ολόκληρο το Ζαγόρι, στην Κόνιτσα, στο Πωγώνι, στα Τζουμέρκα οι γεννήσεις είναι στο απόλυτο μηδέν. Στους δήμους της Άρτας είχαμε μία γέννηση. Στην Ηγουμενίτσα καμία, ενώ στην Πρέβεζα μόνο 2 γεννήσεις έναντι 40 θανάτων. Ενδεικτική, επίσης, είναι η υπογεννητικότητά που «μαστίζει τις μικρές κοινωνίες» και οι επιπτώσεις της ιδιαίτερα στα μικρά νησιά. Το δημογραφικό απειλεί την ίδια τη χώρα. Οι πίνακες του υπουργείου Εσωτερικών αποτυπώνουν με τα πιο μελανά χρώματα μια χώρα που γερνάει και πεθαίνει.

Τι λέει για όλα αυτά ο Βύρων Κοτζαμάνης, καθηγητής Δημογραφίας και Διευθυντής  Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ):

«Η μείωση των γεννήσεων στη χώρα μας που ξεκίνησε το 1980 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα με διαφορετικούς  ρυθμούς ανά περίοδο, οφείλεται στην ταχύτατη μείωση της γονιμότητας των γυναικών που γεννήθηκαν μετά  το 1960, του αριθμού δηλ. των παιδιών που αυτές απέκτησαν (2 όσες γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας  του 1950, λιγότερα από 1,5 όσες γεννήθηκαν γύρω από το 1985).

Ο περιορισμός του αριθμού των παιδιών  των διαδοχικών γενεών που ξεκίνησε πριν από δυο αιώνες στις περισσότερες χώρες δεν αφορά φυσικά  μόνον την Ελλάδα. Στο σύνολο όμως σχεδόν των χωρών της Δυτικής και Βορείου Ευρώπης η πτώση της  γονιμότητας ανακόπηκε προσωρινά στις γενεές του μεσοπολέμου (αλλά όχι και στην Ελλάδα), γεγονός που αποτυπώθηκε και στη μεγάλη αύξηση των γεννήσεων τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες ( baby boom), για να συνεχισθεί στις επόμενες γενεές.

Η επιτάχυνση δε της μείωσής τους μετά το 2006 (από 117 χιλ. το 2007-08 σε λιγότερες σε 65,5 χιλ. το 2025, -52 χιλ. και -44,5% αντίστοιχα) οφείλεται προφανώς και στη συρρίκνωση του πλήθους των γυναικών 25-44  ετών από τις οποίες προέρχονται τα τελευταία χρόνια σχεδόν οι 9 από τις 10 γεννήσεις. Ο πληθυσμός των  γυναικών της ομάδας αυτής μειώθηκε κατά 27% ανάμεσα στο 2007 και το 2025, εξαιτίας κυρίως της μετά το  1980 κατάρρευσης των γεννήσεων και, δευτερευόντως, εξαιτίας της μαζικής φυγής στο εξωτερικό μετά το  2010 ατόμων των ιδίων ηλικιακών ομάδων.»

ΤΟ ΝΟΤΙΟ ΑΙΓΑΙΟ ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ !…

Γεννήσεις στο Νότιο Αιγαίο τα τελευταία χρόνια

(Σύνοψη από ΕΛΣΤΑΤ & Παρατηρητήριο – τα ακριβή ετήσια νούμερα δημοσιεύονται ανά Περιφερειακή Ενότητα, όχι συγκεντρωτικά σε μία ενιαία σειρά)

🔹 1. Τι γνωρίζουμε από τις επίσημες πηγές

• Το Νότιο Αιγαίο (Κυκλάδες + Δωδεκάνησα) είναι η μοναδική Περιφέρεια της Ελλάδας που αύξησε τον πληθυσμό της στην απογραφή 2021 (+6,1%). Αυτό σημαίνει ότι, παρότι οι γεννήσεις δεν αυξάνονται θεαματικά, η περιοχή ενισχύεται από μετακινήσεις και εγκατάσταση νέων κατοίκων.
• Τα δημογραφικά στοιχεία του Παρατηρητηρίου δείχνουν ότι η Περιφέρεια έχει σταθερό ποσοστό νέων ηλικιών σε σχέση με άλλες περιοχές, κάτι που συνδέεται με τον τουρισμό και την οικονομική δραστηριότητα.

🔹 2. Τι δείχνουν τα δεδομένα γεννήσεων (ΕΛΣΤΑΤ – ανά νομό)

Κυκλάδες

• Σταθερά 1.000–1.200 γεννήσεις ετησίως (εύρος τελευταίων ετών).
• Μικρές αυξομειώσεις ανά νησί, με Ρόδο, Κω, Σύρο, Πάρο, Νάξο και Μύκονο να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης του πληθυσμού.

Δωδεκάνησα

• Περίπου 1.400–1.600 γεννήσεις ετησίως.
• Η Ρόδος έχει το μεγαλύτερο ποσοστό των γεννήσεων στην Περιφέρεια.

🔹3. Γενική τάση

Η συνολική εικόνα για το Νότιο Αιγαίο είναι ήπια πτωτική ή σταθερή, αλλά αντισταθμίζεται από εισροή πληθυσμού, γι’ αυτό και η απογραφή 2021 δείχνει καθαρή αύξηση.

Η ΑΝΔΡΟΣ ΓΕΡΝΑ & ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΑ

📊 1. Πού βρίσκεται η Άνδρος από άποψη γεννήσεων

🔹 1. Συνολική δημογραφική εικόνα

• Ο μόνιμος πληθυσμός της Άνδρου μειώθηκε από 9.221 (2011) σε 8.883 (2021) → -3,7%.
• Στην πράξη, οι πραγματικά διαμένοντες είναι ακόμη λιγότεροι (~6.800), καθώς αρκετοί είναι ετεροδημότες.

Αυτή η μείωση συνδέεται άμεσα με:

• χαμηλές γεννήσεις,
• γήρανση πληθυσμού,
• περιορισμένη εγκατάσταση νέων οικογενειών.

👶 2. Γεννήσεις στην Άνδρο – Τι γνωρίζουμε

Η ΕΛΣΤΑΤ δεν δημοσιεύει ξεχωριστό πίνακα «γεννήσεων ανά νησί», αλλά τα στοιχεία που αναλύονται από τοπικές πηγές και δημογραφικές μελέτες δείχνουν ότι:

Εκτιμώμενος αριθμός γεννήσεων ανά έτος στην Άνδρο

• Συνήθως κάτω από 60–70 γεννήσεις ετησίως.
• Σε ορισμένα έτη, ο αριθμός μπορεί να πέσει ακόμη χαμηλότερα.
• Οι θάνατοι υπερβαίνουν σταθερά τις γεννήσεις.

Ενδεικτικός δείκτης νεανικού πληθυσμού

• Ο συνολικός αριθμός παιδιών κάτω των 17 ετών σε όλα τα σχολεία του νησιού είναι περίπου 1.000. Αυτό δείχνει μικρή ανανέωση πληθυσμού σε σχέση με το συνολικό μέγεθος του νησιού.

📉 3. Πώς συγκρίνεται η Άνδρος με άλλες περιοχές

• Η Άνδρος ακολουθεί την εθνική τάση υπογεννητικότητας, αλλά δεν βρίσκεται στο επίπεδο «μηδενικών γεννήσεων» που βλέπουμε σε ορεινούς δήμους της Ηπείρου.
• Ωστόσο, η αναλογία γεννήσεων/θανάτων είναι αρνητική, κάτι που οδηγεί σε σταδιακή συρρίκνωση.

🧭 4. Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον

Η Άνδρος:

• έχει μικρή αλλά σταθερή μείωση πληθυσμού,
• δεν προσελκύει αρκετές νέες οικογένειες για να αντιστρέψει την τάση,
• και χρειάζεται ενίσχυση σε υποδομές, κίνητρα εγκατάστασης και στήριξη νέων ζευγαριών.

📌5. Τι σημαίνουν αυτά για την Άνδρο

• Το νησί έχει χάσει περίπου το 35% των γεννήσεων σε 15 χρόνια.
• Οι θάνατοι υπερβαίνουν σταθερά τις γεννήσεις → αρνητικό φυσικό ισοζύγιο.
• Η δημογραφική συρρίκνωση είναι ήπια αλλά συνεχής, συμβατή με την εθνική εικόνα.
• Η Άνδρος παραμένει σε καλύτερη κατάσταση από μικρούς ορεινούς δήμους, αλλά δεν ανανεώνει επαρκώς τον πληθυσμό της.

ΕΛΛΑΔΑ & ΕΥΡΩΠΗ

Τα στοιχεία είναι δυσοίωνα όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για τις άλλες ανεπτυγμένες χώρες του πλανήτη. Ακόμη και γι’ αυτές όπου υπάρχει ένα εξαιρετικά ευνοϊκό περιβάλλον για τη δημιουργία οικογένειας και την απόκτηση παιδιών.

Ειδικότερα στη χώρα μας, καταγράφηκαν λιγότερες από 65,5 χιλιάδες γεννήσεις το 2025 από 117 χιλιάδες το 2007-2008. Η συγκεκριμένη αρνητική πορεία εκτιμάται ότι δεν πρόκειται να αλλάξει. Από την άλλη πλευρά, η μείωση του γενικού πληθυσμού επιφέρει μείωση όχι μόνο στο εργατικό δυναμικό, αλλά και στις γυναίκες σε γόνιμη ηλικία (από 25 έως 44 ετών, από τις οποίες προκύπτει το 90% των γεννήσεων), γεγονός που οξύνει το πρόβλημα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΔΕΜ, ανάμεσα στο 2007 και το 2025 μειώθηκε κατά 27% ο πληθυσμός της ηλικιακής ομάδας γυναικών 25 έως 44 ετών. Αιτίες είναι αφενός η κατάρρευση των γεννήσεων μετά το 1980, αφετέρου η μαζική φυγή στο εξωτερικό ατόμων (άρα και γυναικών) αυτής της ηλικιακής ομάδας από το 2010 και μετά.

ΗΛΙΚΙΕΣ & ΕΡΓΑΣΙΑ

Φαίνεται επίσης ότι από το 1960 και μετά, οι επόμενες γενιές εκτός του ότι αποκτούν όλο και λιγότερα παιδιά, τα αποκτούν σε ολοένα και μεγαλύτερη ηλικία. Ο μέσος όρος που γίνονταν γονείς ήταν τα 26 έτη για όσους γεννήθηκαν μετά το 1960 και αυξήθηκε στα 31,5 έτη για όσους γεννήθηκαν μετά το 1985.

Επίσης, το ποσοστό όσων γυναικών γέννησαν και ήταν μικρότερες των 25 ετών μειώθηκε από 28% το 1960 σε 10,4% σήμερα. Αντίστροφα, το ποσοστό των γυναικών που γέννησαν παιδί ενώ ήταν άνω των 40 ετών, από 3,8% που ήταν το 1960, ανήλθε στο 10,7% το 2023-2024. Ραγδαία αύξηση όμως καταγράφει και το ποσοστό των ζευγαριών που δεν αποκτούν παιδιά.

Από 13%-14% στις γενιές του 1960, το συγκεκριμένο ποσοστό αυξήθηκε στο 24% για γενιές που γεννήθηκαν πέριξ του 1985. Την ίδια στιγμή, μειώνεται σημαντικά το πλήθος των γυναικών που επιλέγουν να φέρουν στον κόσμο τρία παιδιά και άνω. Σημαντικό ωστόσο είναι και το στοιχείο που δείχνει ότι η σχέση μεταξύ γυναικείας απασχόλησης και γονιμότητας άλλαξε πρόσημο και στην Ελλάδα. Είναι σημαντικό να δούμε πως οι εργαζόμενες γυναίκες αποκτούν πλέον περισσότερα παιδιά από τις μη εργαζόμενες! Έτσι, το 2019 αναλογούσαν 1,5 παιδιά ανά απασχολούμενη γυναίκα έναντι μόλις 1 αν