ΑΝΑΣΑ Η ΕΚΕΧΕΙΡΙΑ: Το Πακιστάν, η Κίνα, το Ισραήλ, “βουτιά” στις τιμές του πετρελαίου, οι όροι κάθε πλευράς…

Του Στρατή Αγγελή

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ – ΤΟ ΒΗΜΑ

Ένα πρώτο βήμα για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή έγινε τα ξημερώματα (8/4), λίγο πριν λήξει το τελεσίγραφο Τραμπ στο Ιράν και ανοίξει διάπλατα η πύλη του φρενοκομείου για την καταστροφή «ενός ολόκληρου πολιτισμού» όπως είχε απειλήσει ο Αμερικανός πρόεδρος. Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συμφώνησαν για μια κατάπαυση του πυρός δυο εβδομάδων, στην διάρκεια των οποίων θα αναζητήσουν τρόπους για τον τερματισμό του πολέμου για να σταματήσουν οριστικά οι βομβαρδισμοί, η αιματοχυσία και η οικονομική ασφυξία. Αντιπροσωπείες των δυο χωρών θα μεταβούν την προσεχή Παρασκευή, 10 Απριλίου, στο Πακιστάν για να εξειδικεύσουν τις λεπτομέρειες μιας ευρύτερης διευθέτησης.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έθεσε ως απαραίτητη προϋπόθεση το «πλήρες, άμεσο και ασφαλές» άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ενώ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί υπογράμμισε ότι η ασφαλής διέλευση των πλοίων θα γίνεται σε συντονισμό με τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας του και με τεχνικούς περιορισμούς. Το πρακτορείο Associated Press μετέδωσε πληροφορίες ότι εφεξής τα πλοία που διέρχονται από τα στενά θα καταβάλουν τέλη διέλευσης στο Ιράν και στο Ομάν, κάτι που δεν συνέβαινε στο παρελθόν.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ

Προς το παρόν η ασάφεια εξυπηρετεί και τις δυο πλευρές, όμως δεν είναι βέβαιο ότι θα γεφυρωθούν σύντομα όλες οι διαφορές παρά την αισιοδοξία των Πακιστανών μεσολαβητών. Σημαντικό ρόλο στο πιο κρίσιμο στάδιο των παρασκηνιακών επαφών λέγεται ότι έπαιξε και η Κίνα, ώστε να βρεθούν κοινά στοιχεία ανάμεσα στους 15 όρους που έθεσαν οι ΗΠΑ και στους 10 όρους που έθεσε το Ιράν.

Πέρα από τις εκατέρωθεν θριαμβολογίες – η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι υπερκαλύφθηκαν οι στρατιωτικοί στόχοι και η Τεχεράνη ότι συνέτριψε τον εχθρό αναγκάζοντάς τον να καθίσει στο τραπέζι – αυτή η πρώτη συμφωνία για παύση του πυρός δίνει στον Τραμπ μια διέξοδο απέναντι στις κλιμακούμενες εσωτερικές και διεθνείς αντιδράσεις, ενώ εξασφαλίζει στο ιρανικό καθεστώς την επιβίωσή του, τουλάχιστον στο προσεχές μέλλον, και φαίνεται να ικανοποιεί την απαίτησή του για μια ευρύτερη διευθέτηση που θα περιλαμβάνει τους πληρεξουσίους του.Η ΣΤΑΣΗ

Η ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ

Όμως, υπάρχουν ερωτηματικά για τη στάση που θα τηρήσει τελικά το Ισραήλ, καθώς ο μεν Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για αμφίπλευρη συμφωνία, ο δε Πακιστανός μεσολαβητής, ο πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ, αφού ανακοίνωσε ότι η άμεση κατάπαυση του πυρός περιλαμβάνει επίσης «τον Λίβανο και άλλες περιοχές», κάλεσε για τις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και του Ιράν, αποφεύγοντας οποιαδήποτε άμεση αναφορά στο Ισραήλ.

Το γεγονός ότι τόσο το Ιράν, όσο και το Πακιστάν, δεν αναγνωρίζουν το Ισραήλ από τη μια εξηγεί την απουσία αναφοράς σε ισραηλινή αντιπροσωπεία, από την άλλη διευκολύνει τον πρωθυπουργό Νετανιάχου να μην αναλάβει ο ίδιος δεσμεύσεις έναντι τρίτων παρά μόνο έναντι του Τραμπ.

Κυβερνητική πηγή δήλωσε στην εφημερίδα Haaretz ότι το Ισραήλ θα τηρήσει την κατάπαυση του πυρός που ανακοίνωσε ο Τραμπ, πρόσθεσε όμως ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου διατηρεί επιφυλάξεις για την ενδεχόμενη συμφωνία και ότι επιθυμούσε να πετύχει περισσότερους πολεμικούς στόχους πριν από την ανακωχή. Διεθνείς αναλυτές θεωρούν μάλλον απίθανο να συνεχίσει το Ισραήλ μόνο του τον πόλεμο εναντίον του Ιράν, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι θα αποσύρει τα στρατεύματά του από το νότιο Λίβανο ή ότι θα χαλαρώσει τον κλοιό στην πόλη της Γάζας.

Μέχρι τα ξημερώματα ηχούσαν οι σειρήνες στο κεντρικό και νότιο Ισραήλ ενώ αναφέρονταν αναχαιτίσεις και πλήγματα από ιρανικούς πυραύλους. Παρόμοια ήταν η κατάσταση και στις χώρες του Κόλπου, όπου ακούγονταν σειρήνες και εκρήξεις στο Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία.

ΒΟΥΤΙΑ ΣΤΙΣ ΤΙΜΕΣ ΤΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

Οι ανακοινώσεις για κατάπαυση του πυρός και για επικείμενο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ είχαν άμεσο αντίκτυπο στις αγορές, με την τιμή του πετρελαίου να κάνει «βουτιά» της τάξεως του 15%. Τα χρηματιστήρια της Ασίας άνοιξαν με σημαντική άνοδο, ενώ το δολάριο υποχώρησε έναντι του ευρώ και του γιεν. Η γενικότερη αίσθηση σε διπλωματικούς και οικονομικούς κύκλους είναι ότι μετά από έξι εβδομάδες πολέμου, επιτέλους κάτι κινείται σε σωστή κατεύθυνση.

ΟΙ ΟΡΟΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΠΛΕΥΡΩΝ

Όροι του Ιράν

• Μόνιμη παύση του πολέμου και εγγύηση ότι το Ιράν δεν θα δεχθεί ξανά επίθεση.
• Άρση όλων των αμερικανικών κυρώσεων σε πρωτογενές και δευτερογενές επίπεδο.
• Αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή και τερματισμός των επιθέσεων κατά συμμάχων του Ιράν (Λίβανος, Υεμένη κ.λπ.).
• Πλήρης επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, αλλά υπό συντονισμό και έλεγχο των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων.
• Εισαγωγή τέλους διέλευσης (περίπου 2 εκατ. δολάρια ανά πλοίο) για τη χρηματοδότηση ανοικοδόμησης.
• Αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό.
• Αποζημιώσεις για τις ζημιές στο Ιράν από τον πόλεμο.
• Επέκταση της εκεχειρίας σε όλα τα περιφερειακά μέτωπα.

Όροι των ΗΠΑ

• Άμεσο, πλήρες και ασφαλές άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ χωρίς περιορισμούς.
• Διακοπή των ιρανικών “αμυντικών επιχειρήσεων” κατά αμερικανικών και ισραηλινών στόχων.
• Τήρηση της 2-εβδομης εκεχειρίας ως προϋπόθεση για συνέχιση των συνομιλιών.
• Συμμετοχή σε διαπραγματεύσεις για μακροπρόθεσμη συμφωνία εντός 15–20 ημερών.
• Εξασφάλιση ελεύθερης διεθνούς ναυσιπλοΐας και σεβασμός του δικαίου της θάλασσας. Πού συγκλίνουν και πού αποκλίνουν

Σημεία σύγκλισης

• Και οι δύο πλευρές αποδέχονται προσωρινή εκεχειρία.
• Και οι δύο συμφωνούν στην επανέναρξη λειτουργίας του Στενού του Ορμούζ, έστω με διαφορετικούς όρους.
• Υπάρχει διάθεση για διαπραγμάτευση μέσω Πακιστάν.

Σημεία σύγκρουσης

Το Ιράν ζητά μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία, ενώ οι ΗΠΑ μιλούν για διαπραγμάτευση μετά την εκεχειρία, όχι για άμεση τελική λύση.

Το Ιράν απαιτεί ολική άρση κυρώσεων και αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων, κάτι που οι ΗΠΑ δεν έχουν αποδεχθεί.

Οι ΗΠΑ απαιτούν πλήρη και άνευ όρων άνοιγμα του Ορμούζ, ενώ το Ιράν θέλει έλεγχο και οικονομικά οφέλη από τη διέλευση.