Ο ελληνικός τουρισμός μεγαλώνει, η σεζόν όχι !…

Δημήτρης Ελαφρόπουλος

ΤΟ ΒΗΜΑ – ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

Αύγουστος στην Ελλάδα σημαίνει γεμάτα νησιά, πολύβουα λιμάνια, αυξημένη κίνηση στους δρόμους και τουριστικές υποδομές που σε ορισμένες περιπτώσεις δυσκολεύονται να διαχειριστούν τον αριθμό των επισκεπτών τους.

Λίγους μόλις μήνες αργότερα, η εικόνα αλλάζει δραματικά. Καταλύματα κλείνουν, εποχικοί εργαζόμενοι επιστρέφουν στις πόλεις και ολόκληρες τοπικές οικονομίες περνούν από την υπερδραστηριότητα του καλοκαιριού στην αδράνεια του χειμώνα. Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν αριθμητικά αυτή την αντίθεση. Παρά τα διαδοχικά ρεκόρ στον ελληνικό τουρισμό, εν τέλει, χαρακτηρίζεται από σημαντική παροδικότητα.

Το 41,6% όλων των διανυκτερεύσεων του 2025 πραγματοποιήθηκε μόνο μέσα σε δύο μήνες, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Σχεδόν, δηλαδή, τέσσερις στις δέκα διανυκτερεύσεις ολόκληρου του έτους συμπιέζονται σε περίπου 60 ημέρες.

Ο ελληνικός τουρισμός των δύο μηνών

Η εποχικότητα στον τουρισμό δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση το καλοκαίρι παραμένει η σημαντικότερη τουριστική περίοδος. Το 2025 το 31,1% των διανυκτερεύσεων στην ΕΕ πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.

Η διαφορά για την Ελλάδα έγκειται στην ένταση του φαινομένου. Στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει στο 41,6%, το τρίτο υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μόνο η Κροατία, (54,5%) και η Βουλγαρία (43,4%) εμφανίζουν μεγαλύτερη εξάρτηση από την καλοκαιρινή περίοδο.

Στον αντίποδα βρίσκονται χώρες όπως η Μάλτα, όπου οι δύο μήνες αιχμής αντιστοιχούν μόλις στο 21,9% της ετήσιας τουριστικής κίνησης, η Γερμανία με 24% και η Φινλανδία με 24,1%.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο εμφανές όταν συγκριθεί ο πιο «γεμάτος» με τον πιο «άδειο» μήνα του χρόνου. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον Αύγουστο του 2025 πραγματοποιήθηκαν 3,6 φορές περισσότερες διανυκτερεύσεις από τον Ιανουάριο. Στην Ελλάδα η απόσταση είναι πολύ μεγαλύτερη. Ο Αύγουστος καταγράφει 20,5 φορές περισσότερες διανυκτερεύσεις από τον Ιανουάριο. Μόνο η Κροατία εμφανίζει ακόμη μεγαλύτερη απόσταση, με αναλογία 41,1 προς ένα.

Από το καλοκαίρι στον χειμώνα

Οι διανυκτερεύσεις αυξάνονται σταδιακά από την άνοιξη, εκτοξεύονται τον Ιούνιο και κορυφώνονται τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Στη συνέχεια μειώνονται απότομα. Συνολικά, το 63,7% των διανυκτερεύσεων ολόκληρου του έτους πραγματοποιήθηκε μέσα στο τετράμηνο Ιουλίου Οκτωβρίου.

Επομένως, το ζήτημα δεν είναι μόνο η κορύφωση της τουριστικής κίνησης τον Αύγουστο. Είναι πως το μεγαλύτερο κομμάτι της «βαριάς βιομηχανίας» της χώρας εξακολουθεί να λειτουργεί μέσα σε ένα σχετικά μικρό χρονικό διάστημα.

Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή ο ελληνικός τουρισμός εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τους επισκέπτες του εξωτερικού. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 2025 οι μη κάτοικοι της χώρας αντιστοιχούσαν στο 73,8% των αφίξεων και στο 83,8% των διανυκτερεύσεων στα καταλύματα που καταγράφονται στην έρευνά της.

Ένα success story με αστερίσκους

Σε απόλυτους αριθμούς ο ελληνικός τουρισμός συνεχίζει να μεγαλώνει. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, οι εισερχόμενοι ταξιδιώτες έφτασαν το 2025 τα 43,3 εκατομμύρια, αυξημένοι κατά 6,4% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν ακόμη περισσότερο, κατά 9,4%, αγγίζοντας τα 23,6 δισ. ευρώ.

Ωστόσο, αύξηση των επισκεπτών δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη αύξηση του χρόνου που περνούν στη χώρα. Οι συνολικές διανυκτερεύσεις των εισερχόμενων ταξιδιωτών αυξήθηκαν κατά μόλις 1,6%, ενώ η μέση διάρκεια ενός ταξιδιού μειώθηκε από 5,9 σε 5,6 διανυκτερεύσεις.

Την ίδια στιγμή, η μέση δαπάνη ανά διανυκτέρευση αυξήθηκε από 89,7 σε 96,6 ευρώ. Περισσότεροι επισκέπτες, περισσότερα έσοδα, μικρότερη διάρκεια παραμονής. Τα στοιχεία δείχνουν έναν κλάδο που συνεχίζει να αναπτύσσεται, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει αυτομάτως ότι αλλάζει και το εποχικό μοντέλο πάνω στο οποίο στηρίζεται.

Τι κοστίζει η τουριστική παροδικότητα

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλύει την εποχικότητα μαζί με την «τουριστική ένταση» για να εντοπίσει τους προορισμούς που προκύπτουν για την οικονομία του τουρισμού. Η Ελλάδα μαζί με την Κροατία βρίσκονται πολύ ψηλά και στους δύο δείκτες. Σύμφωνα με την Κομισιόν, αυτός ο συνδυασμός μπορεί να συνεπάγεται μεγαλύτερη οικονομική εξάρτηση από τον τουρισμό και ταυτόχρονα μεγαλύτερη ευαισθησία απέναντι σε μια ξαφνική κρίση που θα επηρεάσει τη ζήτηση.

Η μεγάλη τουριστική ένταση μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα αποτελεί «δοκιμασία» για τις εκάστοτε υποδομές. Στις περιόδους αιχμής καταγράφονται μεγαλύτερες πιέσεις σε νερό, ενέργεια, απορρίμματα και μεταφορές. Στους μήνες χαμηλής ζήτησης, οι ίδιες υποδομές υποχρησιμοποιούνται.

Στο Νότιο Αιγαίο, για παράδειγμα, κατά τον μήνα αιχμής του 2024 αντιστοιχούσαν σε μια μέση ημέρα 896 τουριστικές διανυκτερεύσεις ανά 1.000 μόνιμους κατοίκους. Πρόκειται για την υψηλότερη τουριστική ένταση μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ. Πολύ υψηλές τιμές καταγράφονται επίσης στα Ιόνια Νησιά και στην Κρήτη.

Μπορεί να μεγαλώσει η σεζόν;

Τα πρώτα στοιχεία του 2026 φέρνουν στο προσκήνιο, πάντως, ορισμένες ενδείξεις ότι η τουριστική δραστηριότητα εκτός του παραδοσιακού καλοκαιρινού πυρήνα μπορεί να ενισχύεται. Από τον Ιανουάριο έως και τον Μάιο του 2026 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 25,8% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, ενώ οι εισερχόμενοι ταξιδιώτες κατά 20,9%. Μόνο τον Μάιο οι ταξιδιωτικές εισπράξεις έφτασαν τα 2,43 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 10,9%, και οι ταξιδιώτες αυξήθηκαν κατά 12,2%.

Παράλληλα, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις μέσω Airbnb, Booking και Expedia εμφανίζουν σημαντική ανάπτυξη ήδη από την αρχή του έτους. Στο πρώτο τρίμηνο του 2026 οι διανυκτερεύσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα μέσω των τριών πλατφορμών αυξήθηκαν κατά 14,9% σε ετήσια βάση, έναντι αύξησης 9,7% συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το περιθώριο για τουριστική δραστηριότητα πέρα από τον Ιούλιο και τον Αύγουστο φαίνεται να υπάρχει.

Το παράδειγμα της Αθήνας

Δεν είναι όλες οι περιοχές της Ελλάδας εξίσου εποχικές. Σε κεντρικές ευρωπαϊκές περιφέρειες σημειώνεται μια ομοιόμορφα κατανεμημένη χρονικά τουριστική κίνηση. Η Αττική συγκαταλέγεται σε αυτές τις περιπτώσεις, καθώς η Αθήνα προσελκύει επισκέπτες εκτός της θερινής περιόδου. Αντίθετα, τα νησιά και οι παράκτιοι προορισμοί παραμένουν σχεδόν αποκλειστικά συνδεδεμένοι με το καλοκαίρι.

Εδώ βρίσκεται ίσως και η επόμενη μεγάλη πρόκληση του ελληνικού τουρισμού. Για χρόνια το βασικό ερώτημα ήταν πόσους περισσότερους τουρίστες μπορεί να προσελκύσει η Ελλάδα. Το επόμενο ερώτημα είναι διαφορετικό. Πότε και πού θα ταξιδεύουν αυτοί οι επισκέπτες; Διότι ένας τουρισμός που συνεχώς μεγαλώνει, αλλά υπεσυγκεντρώνεται σε μόλις δύο μήνες έχει περιορισμούς στο κατά πόσο μπορεί να αναπτυχθεί.

Η πραγματική επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου δεν θα φανεί μόνο από ακόμη ένα ρεκόρ αφίξεων. Θα φανεί όταν ο Απρίλιος, ο Μάιος, ο Οκτώβριος και ενδεχομένως ο χειμώνας αρχίσουν να καταλαμβάνουν μεγαλύτερο κομμάτι της τουριστικής πίτας.