Η ΑΝΔΡΟΣ ΑΡΓΟΣΒΗΝΕΙ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ, ΗΛΙΚΙΕΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
Φωτογραφία από την εξαιρετική έκθεση του Συλλόγου Ναυτικών Άνδρου. Σε κοινωνίες ηλικιωμένες κυριαρχούν οι αναδρομές, η νοσταλγία και οι μνήμες. Σε κοινωνίες νεανικές κυριαρχούν οι στόχοι, οι προοπτικές και τα οράματα.
Η ΑΝΔΡΟΣ ΣΗΜΕΡΑ
Με αφετηρία τα δημογραφικά στοιχεία της Ελλάδας και των Κυκλάδων κάναμε μια έρευνα στα της Άνδρου μέσω των στοιχείων της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας και στοιχείων από προηγούμενες επεξεργασίες πρωτότυπων πηγών της Άνδρου (εκλογικοί κατάλογοι κλπ) και παρουσιάζουμε εδώ μια άκρως ανησυχητική κατάσταση ενός νησιού που αργοσβήνει πληθυσμιακά, ηλιακά, κοινωνικά.
ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ
Ο πραγματικός πληθυσμός της Άνδρου (δηλαδή όσοι ζουν μόνιμα στο νησί, όχι όσοι είναι δηλωμένοι) εκτιμάται σήμερα γύρω στις 6.500–7.000 κατοίκους. Δεν υπάρχει επίσημη μέτρηση, αλλά όλες οι διαθέσιμες ενδείξεις συγκλίνουν σε αυτό το εύρος.
Ο νόμιμος αριθμός κατοίκων (8.826) διαφέρει τουλάχιστον 2.000 κατοίκους (6.700 περίπου) από τον πραγματικό. Κι αυτό γιατί μΜεγάλο ποσοστό δηλωμένων κατοίκων ζει στην Αθήνα (κυρίως Ραφήνα–Μεσόγεια). Ένα ακόμα μέρος είναι φοιτητές, εργαζόμενοι και εποχικοί, που δηλώνονται στην Άνδρο αλλά κατοικούν αλλού. Η εποχική διακύμανση της Άνδρου είναι το μεν χειμώνα 6.000–7.000 κατοίκους το δε καλοκαίρι φτάνει 25.000–35.000 (μαζί με παραθεριστές).
ΗΛΙΚΙΕΣ
Οι αιτίες που επιβεβαιώνουν τη μείωση του πραγματικού πληθυσμού είναι πως η Άνδρος εμφανίζει μειωμένο νεανικό πληθυσμό και ως εκ τούτου χαμηλή γεννητικότητα και υψηλή μέση ηλικία. Αυτό οδηγεί σε μικρότερο πραγματικό πληθυσμό. Για παράδειγμα οι μαθητές όλων των βαθμίδων από νηπιαγωγείο μέχρι και το λύκειο βαίνουν μειούμενοι. Πριν μερικά χρόνια είχαμε δημοσιεύσει πως έφταναν τους 900-1000, ενώ τώρα τα στοιχεία εκτιμούν πως φτάνουν τους 650!
Οι εικόνα της ηλικιακής γήρανσης αποτυπώνεται ανάγλυφα και στην ηλιακή εικόνα των ασχολούμενων με τα κοινά στην Άνδρο που είναι στη συτντριπτική πλειοψηφία ηλικιωμένοι, ενώ πλέον μεγάλη ομάδα είναι οι υπερήλικες και οι συνταξιούχοι. Αυτό αποτυπώνεται ανάγλυφα στις ηλικίες των ενασχολούμενων με τα κοινά στον Δήμο Άνδρου, που είναι κατά παράταξη (στοιχεία εκλογικών καταλόγων):
Ηλικίες διοίκησης:
Ο δήμαρχος 65 ετών. Οι ηλικίες των 11 συμβούλων του στο ΔΣ είναι από 47 μέχρι 80 ετών, ενώ ο μέσος όρος της παράταξης είναι τα 65 χρόνια. Οι ηλικίες των κοινοτικών συμβούλων της παράταξης που εξελέγησαν σε όλες τις κοινότητες της Άνδρου είναι από 47 μέχρι 80 ετών, ενώ ο μέσος όρος τους 62 έτων.
Ηλικίες αντιπολίτευσης:
Ο επικεφαλής 48 ετών. Οι ηλικίες των 8 συμβούλων είναι από 39 μέχρι 66 χρόνων, ενώ ο μέσος όρος είναι 53 ετών. Οι ηλικίες των κοινοτικών συμβούλων της παράταξης είναι από 31 μέχρι 59 ετών. Και ο μέσος όρος τους είναι 45 χρόνων.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Οι ηλικίες των ηλικιωμένων και υπερηλίκων που κυριαρχουν στο νησί, όπως θα δούμε κατωτέρω και από τις ηλικιακές διαβαθμίσεις, ψηφίζουν αυτούς που γνωρίζουν δεκαετίες, ανεξαρτήτως αν αυτοί δεν μπορούν πλέον λόγω ηλικίας και δεξιοτήτων να παρακολουθήσουν τα χρηματοδοτικά προγράμματα για νέα έργα υποδομών και ανάπτυξης, που τρέχουν από τα υπουργεία, οι τεχνοκρατικές υπηρεσίες κλπ. Αυτό αποτυπώνεται και στα επαγγέλματα που κυριαρχούν στους αιρετούς όπου συνταξιούχοι και επαγγελματίες χαμηλής ειδίκευσης κυριαρχούν στα πόστα ανεξαρτήτως ικανοτήτων, γνώσεων, κινητικότητας κλπ
ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΒΑΣΕΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΣΤΑΤ
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για την Απογραφή Πληθυσμού 2021, ο νόμιμος πληθυσμός του Δήμου Άνδρου ανέρχεται σε 8.826 κατοίκους (σημειώνοντας μείωση κατά 4,3% σε σχέση με τους 9.221 κατοίκους της απογραφής του 2011). [1, 2]
Η κατανομή του πληθυσμού το 2021 ανά φύλο διαμορφώνεται ως εξής:
- Άνδρες: 4.347 κάτοικοι (49,3%)
- Γυναίκες: 4.479 κάτοικοι (50,7%) [1]
ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΑΝΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
(Απογραφή 2021)
Ο νόμιμος (όχι ο πραγματικός) πληθυσμός κατανέμεται στις τρεις μεγάλες δημοτικές ενότητες του νησιού: [1, 2]
- Δημοτική Ενότητα Άνδρου (Χώρα): 3.918 κάτοικοι
- Δημοτική Ενότητα Υδρούσας (Γαύριο/Μπατσί): 3.202 κάτοικοι (βάσει των τελικών διορθωμένων στοιχείων)
- Δημοτική Ενότητα Κορθίου: 1.706 κάτοικοι [1]
ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ – ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΤΑΣΗ
Αν και η ΕΛΣΤΑΤ δημοσιεύει τις αναλυτικές ηλικιακές ομάδες (ανά 5ετία/10ετία) σε εκτενείς συγκεντρωτικούς πίνακες ανά Περιφέρεια, η γενικότερη δημογραφική εικόνα για την Άνδρο και τις Κυκλάδες αναδεικνύει τα εξής χαρακτηριστικά: [1]
- Έντονη γήρανση του πληθυσμού: Όπως συμβαίνει στην πλειονότητα των νησιωτικών περιοχών (εκτός των πολύ τουριστικών όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη), η Άνδρος παρουσιάζει υψηλό ποσοστό ατόμων στις ηλικιακές ομάδες των 65 ετών και άνω, καθώς και της κατηγορίας 80+. [1]
- Μείωση παραγωγικού πληθυσμού: Παρατηρείται αριθμητική συρρίκνωση στις νεανικές ηλικίες (0-19 ετών) και στις ηλικίες πρώτης επαγγελματικής δραστηριότητας (20-39 ετών), κυρίως λόγω της μετακίνησης των νέων για σπουδές και εργασία στα μεγάλα αστικά κέντρα. [1]
ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΗΛΙΚΙΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΣΤΑΤ (ΑΙ)
| Ηλικίες | Εκτίμηση πληθυσμού | Ποσοστό |
| 0–14 | 650–720 | 10–11% |
| 15–29 | 700–800 | 11–12% |
| 30–44 | 1.050–1.150 | 16–17% |
| 45–59 | 1.350–1.450 | 20–22% |
| 60–74 | 1.450–1.550 | 21–23% |
| 75+ | 1.000–1.100 | 15–16% |
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Τι σημαίνουν όλα τα παραπάνω για την Άνδρο
✔️ Η Άνδρος είναι γηρασμένο νησί – Πάνω από το 40% του πραγματικού πληθυσμού είναι 60+.
✔️ Η παιδική βάση της Άνδρου είναι μικρή – Μόλις 10–11% του πληθυσμού είναι κάτω των 14 ετών.
✔️ Η παραγωγική ηλικία (30–59) είναι σταθερή – Αλλά δεν αυξάνεται — οι νέοι φεύγουν για Αθήνα.
✔️ Η ομάδα 75+ είναι μεγάλη για το μέγεθος του νησιού – Αυτό επηρεάζει τις υπηρεσίες υγείας, τις κοινωνικές υπηρεσίες, τις μεταφορές. Και εδώ εύκολα συνάγεται το συμπέρασμα το ότι οι μεγάλες ηλικίες ψηφοφόρων ψηφίζουν υποψηφίους μεγάλων ηλικιών που κυριαρχούν στη διοίκηση επί χρόνια και σήμερα ακόμα μια φορά γιατί τους γνωρίζουν και έχουν συνάψει φιλικές και προσωπικές σχέσεις επί δεκαετίες.