ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΓΑΥΡΙΟ, ΠΟΛΛΕΣ ΜΕΡΕΣ ΣΤΗ ΧΩΡΑ: Δυο διαφορετικές καταστάσεις τ΄ Αυγούστου στο ίδιο νησί…

Τόσα ταχύπλοα η Άνδρος ποτέ δεν είδε μέχρι σήμερα. Κάτι έχει αλλάξει…

Γράφει ο ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΜΠΑΣΑΝΤΗΣ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΣΤΟ ΓΑΥΡΙΟ

Λιμάνι Γαυρίου. Πρωινό Πέμπτης 27ης Αυγούστου 2026. Καθισμένος σε τοπική καφετέρια-στέκι κατοίκων και παραθεριστών. Με τον Γιώργο, τον Δημήτρη, τον Γιάννη, την Τέτα και αρκετούς άλλους σε μια παρέα που απλώνει σε τρία συνεχόμενα τραπέζια. Η συζήτηση περί διακοπών, τρέχουσας πολιτικής, τοπικών συμβάντων και της πρωινής κίνησης, που είναι αρκετή μιας και τα πλοία πηγαινοέρχονται συνεχώς. Ένα μπαίνει, ένα βγαίνει.

Παρατηρώ την διευρυμένη παρέα: επαγγελματίες, συνταξιούχοι, δημοσιογράφοι, δημοσιολογούντες, κυρίες με ενδιαφέροντα και μερικοί σιωπηλοί που ακούν. Γύρω στα 10 άτομα. Σε διπλανό τραπέζι γελαστοί τρεις ιερείς της περιοχής: ο παπα-Παναγιώτης, από την Βόρεια Άνδρο, ο παπά-Σταύρος Λαρίος, ο τρίτος άγνωστος. Περνάς τους χαιρετάς, σε καθίζουν, ο παπα-Παναγιώτης “σαρώνει” τα βόρεια χωριά, ο νέος παπάς, ο βιολιστής Σταύρος Λαρίος τα ανατολικά. Πας πίσω στην αρχική παρέα. Μέχρι την ώρα που διαλύει και πάνε για μπάνιο ή για φαγητό.

Σηκώνεστε με τον Γιώργο και πάμε για φαγητό στο Καραβοστάσι. Όνομα και πράγμα. Εδώ αποσταίνουν οι ταξιδεύοντες με τα πλοία που εναλλάσσονται συνεχώς. Και φυσικά οι παραθερίζοντες τακτικώς. Γενικός σε όλα ο Γιώργος Σιγάλας: ανοιχτόκαρδος, ευγενικός, εξυπηρετικός, φιλικός. Φαγητό ποιότητας, ψήσιμο εξαιρετικό, ποσότητες εξαιρετικές. Κι εξυπηρέτηση γρήγορη. Παρατηρεί ο Γιώργος: “πρώτα έρχεται η απόδειξη και μετά το προϊόν. Κι όμως δεν υπάρχει ΣΔΟΕ στο νησί. Είδες συνέπεια το Καραβοστάσι…” Έρχεται και μια δεύτερη παρέα του Γιώργου και καταφέρνουν και τρώνε τους υπόλοιπους θαλασσινούς μεζέδες που είχε παραγγείλει ο φίλος. Είπαμε, ποιότητα, αλλά και ποσότητες εξαιρετικές.

ΠΟΛΛΕΣ ΜΕΡΕΣ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΣΤΗ ΧΩΡΑ

Η ώρα έχει πια προχωρήσει. Ώρα επιστροφής στα πάτρια εδάφη της Χώρας. Αποχαιρετούμε. Και πέφτουμε πάνω στην αναχώρηση του συμβατικού των 16:30. Πάνω από 100 ΙΧ φεύγουν. Κι είναι Πάμπτη. Από το πρωί έφευγαν ΙΧ. Αλλά ακόμα έρχονται. Ο Αύγουστος όσο πάει και φθίνει. Αλλά οι μέρες του ακόμα αντιστέκονται. “Από την Κυριακή να δεις πόσοι θα απομείνουμε”, σχολιάζει ο Δημήτρης ο Λιμενάρχης που του είπα τα της κίνησης. Έμπειρος παρατηρητής των λιμενικών και άλλων πραγμάτων μας εδώ και χρόνια ο Δημήτρης: καθότι και διότι ανδριώτης. Ήτοι, πείρα, εξοικείωση, αντίληψη. “Ιδίως στη Χώρα η κίνηση θα πέσει εντελώς την επόμενη εβδομάδα μετά το τέλος και του ιστιοπλοΙκύ αγώνα του ΝΟΑ. Στο Γαύριο και στο Μπατσί όμως θα κρατήσει ακόμα”, καταλήγει φιλοσοφώντας το…

Επιστρέφω στα πάτρια φιλοσοφώντας κι εγώ την όλη κατάσταση. Στο Γαύριο το κλίμα είναι παραθεριστικό, διακοπών, κινητικό, περαστικό, ανανεώσιμο, πολύβουο, χαλαρό και καθημερινό. Όλοι συναναστρέφονται όλους. Όλοι συντίθενται και αποσυντίθενται αδιάκοπα σε παρέες. Η κίνηση, χάρη στα συνεχόμενα πλοία αδιάκοπη. Αντίθετα στη Χώρα οι παρέες είναι πιο μόνιμες και σταθερές. Συντίθενται με διαχρονικές αναφορές. Άνθρωποι που υπήρξαν κάποτε συμμαθητές, γείτονες, συγγενείς, φίλοι για δεκαετίες. Το κλίμα στην Αγορά είναι παρεθεριστικό, αλλά λιγότερο κινητικό και ανανεώσιμο. Έρχονται περισσότερο ντόπιοι, οι παρέες σταθερές, αναφέρονται κυρίως μεταξύ τους, έρχονται και φεύγουν όλοι τον Αυγουστο. Γι’ αυτό και την επόμενη εβδομάδα η Χώρα θα έχει αδειάσει.

Βέβαια υπάρχει και Νειμποριός. Η παραλία της Χώρας, που μαζεύει και παραθεριστές. Και ξένους. Αλλά πόσους να μαζέψει κι αυτός; Κι αυτός όπως και η Χώρα από την επόμενη εβδομάδα θα μείνουν με τους όποιους ξένους θα περάσουν και τους όποιους παραθεριστές θα επιλέξουν την πρωτεύουσα του νησιού. Με την ιστορία της, που λίγοι κάνουν ότι μπορούν να αναδείξουν, αλλά οι αρμόδιοι απλώς την πιπιλάνε χωρίς να την ξέρουν. Θεωρούν ιστορία τα νιάτα τους οι μεγαλύτεροι και αναφορές στους πατεράδες τους ή στους παπούδες τους οι νεώτεροι.

Όμως η ιστορία του νησιού είναι η 360 ετών Ενετοκρατία, που δημιούργησε την Βενετική Χώρα. Πόσοι την ξέρουν; Η πειρατεία που δημιούργησε την οχυρή Χώρα. Πόσοι έχουν ιδέα από τον Ουγκώ Κραβελιέ, που την κατέστρεψε; Την τουρκοκρατία που η Άνδρος πέρασε χωρίς εντάσεις. Τα 200 χρόνια της ναυτιλίας της. Το πως ξεκίνησε. Το πως άνθισε. Το πως κυριάρχησε. Πως διαμορφώθηκαν όλα αυτά που βλέπουμε ως τοπόσημα σήμερα γύρω μας στην ιστορική Χώρα.

Όμως ποιος ενδιαφέρετε για την ιστορία; Οι περισσότεροι αναφέρουν σαν ιστορία τις μνήμες τους και γυρνάνε σελίδα. Όμως, αν υπήρχαν υποδομές (ένα σοβαρό, επισκέψιμο, διαχρονικά αναφερόμενο ναυτικό μουσείο), ένας ναυτικός περίπατος στην ιστορία μέσα στον οικισμό, αν οι αρμόδιοι εκμεταλεύοντουσαν διαδρομές, αναφορές, περιγραφές, καταγραφές, θα μπορούσαν να αναδείξουν κάτι περισσότερο και πέρα από τον Αύγουστο των πανηγυριών και των πολιτιστικών αναφορών. Η ιστορία είναι ανεξάντλητος πλούτος κι όχι λόγια του αέρα. Για την ώρα νομίζουμε μια ιστορία λίγο από καλοκαιρινές μνήμες όσων έρχονται. Και πολιτισμό κάτι από τα τρέχοντα και τα αυγουστιάτικα πανηγύρια. Αυτά γιατί μιλάνε αρκετοί για πολιτισμό και ιστορία, τα οποία δεν ξέρουν, αγνοούν και φυσικά δεν μπορούν να κάνουν παλλά να αναδείξουν. Μένουμε εδώ και δεν προχωράμε παρακάτω. Μιαν άλλη φορά περισσότερα…