Καπιταλιστικός ρεαλισμός! Ή, όταν το χρήμα είναι η μόνη αξία στη ζωή…

Γράφει ο Γιώργος Βέλτσος

ΤΟ ΒΗΜΑ – ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

Μην πάτε μακριά. Στη Ραφήνα, παραδείγματος χάρη, ο Ηλιόπουλος έχει το εισιτήριο για τα ταχύπλοά του στην ίδια τιμή με τα συμβατικά των άλλων εταιριών (υγιής ανταγωνισμός). Όταν οι άλλες εταιρείες δεν έχουν δρομολόγιο ανεβάζει την τιμή στο κανονικό τίμημα για τα ταχύπλοα. Αθέμιτος ανταγωνισμός με την άδεια του Υπουργείου; Όχι. Καπιταλιστικός ρεαλισμός!

Και πώς να μην έχει σαράντα επιβάτες προχτές το Andros King από Μύκονο. Σαράντα επιβάτες προς εξήντα νοματαίους πλήρωμα συν «πετρέλαια», βγαίνει η Golden Star; Δεν βγαίνει. Οπότε πάει η ευγένεια των ανθρώπων της, πάνε και τα μαρμάρινα τζάκια στο Superferry. Και τότε, «πουλάει» η Golden Star τον στόλο της αν την εξαγοράσει ο Ηλιόπουλος; Γίνεται κατόπιν ο Ηλιόπουλος «μονοπώλιο» -αφού σβήσει και την Fast Ferries; Πώς το λένε αυτό; Καπιταλιστικό ρεαλισμό!

Μια κυβέρνηση που ανέχεται τις εξαγορές, προωθεί τα μεγάλα funds (ιδιωτική υγεία) και αρέσκεται στις απευθείας αναθέσεις των δημοσίων έργων, τι είναι; Καπιταλιστικός ρεαλισμός!

Γίνονται έλεγχοι στις ενδοομιλιακές τιμολογήσεις; Όχι. Οι πολυεθνικοί όμιλοι μεταφέρουν κέρδη και επιπλέον τιμολογούν τα προϊόντα μεταξύ των θυγατρικών τους, ώστε να αποφεύγεται η τεχνητή διόγκωση των τιμών; Ναι. Τι είναι αυτό; Καπιταλιστικός ρεαλισμός!

Ακούσαμε ποτέ κάτι για κυβερνητική «παρέμβαση» στη φορολογική ας πούμε ασυλία των κεφαλαίων ή στο ότι τα προνομιακά καθεστώτα και οι χαμηλοί συντελεστές όπως η φορολόγηση 5% στο carried interest, συμβάλλει ώστε να γίνονται οι πλούσιοι, πλουσιότεροι; Δεν ακούσαμε. Γιατί; Καπιταλιστικός Ρεαλισμός!

Σκεφτήκαμε ότι ίσως έχουν ανοίξει δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ Μαξίμου και Ελληνικής Λύσης; Το σκεφτήκαμε. Μας εξέπληξε; Όχι. Γιατί όχι; Καπιταλιστικός ρεαλισμός!

Είδαμε τον Τσίπρα -μετά το rebranding – μεταλλαγμένο να μην κλείνει την «πόρτα» σε πιθανές μετεκλογικές συνεργασίες με πονηριές του τύπου: «όταν έρθει η ώρα και αν έρθει να είμαστε πρώτοι και να συζητάμε»; Τον είδαμε. Πώς ονομάζεται αυτό; Κοινοβουλευτική ενσυναίσθηση; Όχι βέβαια: «γαργάρα» ονομάζεται. Άλλως, καπιταλιστικός ρεαλισμός!

Ακούσαμε από τον Σαμαρά ένα ντελίριο συνταξιούχου εισαγγελέα – με μικρά γράμματα πλέον στην μαρκίζα; Όχι, και δεν απορήσαμε διότι τον Καπιταλιστικό ρεαλισμό ενσαρκώνει ο πατριώτης Τραμπ.

Ξεστραβωθήκαμε πάνω στο «σμαρτ» να βλέπουμε ξανά και ξανά τις ίδιες ειδήσεις που είχαμε νωρίτερα δει στην τηλεόραση για να εμπεδώσουμε τι είπε η Ακρίτα στον Γεωργιάδη; Ομολογήσαμε μετά το κρίμα στον εαυτό μας; Όχι δεν το ομολογήσαμε. Γιατί; Καπιταλιστικός ρεαλισμός!

Μας πρήζουν τα ρομποτικά με το «Η κλήση αυτή θα ηχογραφηθεί», για την προστασία, λέει, των “προσωπικών δεδομένων” μου, ενώ τον Απρίλιο ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου απέρριψε την ανάσυρση της υπόθεσης από το αρχείο (τη λεγόμενη διάταξη Ζήση), κρίνοντας ότι δεν υπήρχε εμπλοκή κρατικών αρχών ή της ΕΥΠ με το Predator.

Και προφανώς δεν είναι μόνον η θεωρία του Μαρκ Φίσερ που μας εξηγεί γιατί το «σύστημα» αυτού του πονηρού καπιταλισμού παρουσιάζει τον εαυτό του ως τη μόνη εναλλακτική στον φαύλο κύκλο Δημοκρατίας – αγοράς. Μας το λένε όμως, με τη γλώσσα του σώματος, τα σκυλάκια της Μελάνια στη Φλόριντα ή της Μπριζίτ Μακρόν στο Ελυζέ: τρέχουν γύρω από τον εαυτό τους, σαν τους άντρες τους και δαγκώνουν την ουρά τους.

Σκεφτόμουν λοιπόν εδώ, σε «τούτη τη στερνή μας σκάλα», όπου προσμένω, όπως ο ποιητής, «την ώρα της επιστροφής» (*), βλέποντας απ’ το μπαλκόνι το ταπεινό σπίτι του Περικλή Παναγόπουλου πιο πάνω κλειστό, τι έλεγε ένα βράδυ στους γονείς μου: «Εμένα η αρχή μου είναι μία: όλα πουλιούνται αρκεί να υπάρξει η σωστή τιμή». Τώρα, 40 χρόνια μετά, πού «ήρθε η στιγμή της πλερωμής» (**) ακόμα προσπαθώ να καταλάβω ποια είναι η σωστή τιμή των πραγμάτων.

Η α-τιμία; ‘Η, η τιμή των όπλων όταν τα ‘χεις χάσει όλα; Ή, η αξιοπρέπεια, το δέσιμό σου με τα πράγματα, το δέσιμο με τους ανθρώπους;

Διότι πουλιούνται εκτός από τις βίλες και οι άνθρωποι όταν βρεθεί η σωστή τιμή. Δεν πάω μακριά. Κοιτάζω τον εαυτό μου πόσες υποχωρήσεις στο Πανεπιστήμιο, στις εφημερίδες, ακόμα και με τους εκδότες μου, που τις ονομάζω «υποχωρήσεις» και όχι με τον εξ επί τούτου, όρο του Καπιταλιστικού ρεαλισμού που τον χρησιμοποιούν οι εφοπλιστές και οι επιχειρηματίες: εξαγορά! Όλα εξαγοράζονται αν η μοναδική ψυχική επένδυση που έχεις κάνει στη ζωή είναι το χρήμα.

Κάτι τέτοιο όμως δεν σημαίνει πως όταν έχεις επενδύσει στο ποίημα, ο ρεαλισμός σου είναι σοσιαλιστικός (Ρίτσος). Διότι ρεαλισμός εν γένει είναι αυτό: πιστή, αντικειμενική και ακριβής απεικόνιση της πραγματικότητας – η οποία σήμερα είναι χρηματοπιστωτική. Αυτή η πραγματικότητα επιπλέον σε κλείνει για ακούσια νοσηλεία μετά από εισαγγελική εντολή στο Δρομοκαΐτειο. Μετά σε κηδεύουν δημοσία δαπάνη ενώ στα μεγάφωνα ακούγονται τα τραγούδια σου.

Αυτό όμως δεν λέγεται «Καπιταλιστικός ρεαλισμός», αλλά υπερρεαλισμός του καπιταλισμού με ολίγη από την προκαπιταλιστική του ευαισθησία – τότε που οι Μητροπολίτες περνάνε λιγότερα από τους διευθυντές του ΕΣΥ και περνάγανε καλά κι εμείς – αναλογικά και οχι ψηφιακά- καλύτερα.

(*) (**) Γ. Σεφέρης, «Ο τελευταίος σταθμός».