ΣΟΥΕΖ 1956: Η κρίση που ανέδειξε παγκοσμίως την ελληνική ναυτιλία

Το κλείσιμο της διώρυγας του Σουέζ ανέδειξε την ελληνική ναυτιλία και την οδήγησε στην κορυφή. Η διορατικότητα Ωνάση και Νιάρχου. Φωτογραφία από τις πολεμικές συγκρούσεις του 1956, που οδήγησαν στο κλείσιμο της διώρυγας του Σουέζ.

Γράφει η Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr

Το φθινόπωρο του 1956 ο κόσμος παρακολουθεί με αγωνία τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Η κρίση του Σουέζ κλείνει μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη και ανατρέπει τις ισορροπίες στο παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου.

Για τη διεθνή ναυτιλία είναι μια στιγμή αβεβαιότητας. Για μια ομάδα Ελλήνων εφοπλιστών όμως είναι και η στιγμή που αναδεικνύει την τόλμη και τη διορατικότητα με την οποία είχαν ήδη επενδύσει στη μεταφορά ενέργειας – μια επιλογή που θα συμβάλει καθοριστικά στην άνοδο της ελληνικής ναυτιλίας στην κορυφή του κόσμου.

Η κρίση που άλλαξε τις θαλάσσιες διαδρομές

Η κρίση ξεκινά όταν ο πρόεδρος της Αιγύπτου Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ αποφασίζει να εθνικοποιήσει τη Διώρυγα του Σουέζ. Η απόφαση προκαλεί έντονες αντιδράσεις στη Βρετανία και τη Γαλλία, που μέχρι τότε διαχειρίζονταν τη διώρυγα, και οδηγεί σε στρατιωτική σύγκρουση με τη συμμετοχή και του Ισραήλ.

Οι μάχες έχουν άμεση επίπτωση στο παγκόσμιο εμπόριο. Η διώρυγα κλείνει και τα πλοία που μεταφέρουν πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη αναγκάζονται να ακολουθήσουν έναν πολύ μεγαλύτερο δρόμο: τον περίπλου της Αφρικής, μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας.

Η έκρηξη των ναύλων

Η ξαφνική αλλαγή στις θαλάσσιες διαδρομές δημιουργεί τεράστια ζήτηση για δεξαμενόπλοια. Οι πετρελαϊκές εταιρείες χρειάζονται περισσότερα πλοία για να μεταφέρουν το ίδιο πετρέλαιο, επειδή τα ταξίδια διαρκούν πλέον εβδομάδες περισσότερο.

Οι ναύλοι εκτοξεύονται. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα έσοδα των πλοίων πολλαπλασιάζονται μέσα σε λίγους μήνες. Για τους εφοπλιστές που διαθέτουν μεγάλα δεξαμενόπλοια, η κρίση μετατρέπεται σε χρυσή εποχή. Και κανείς δεν βρίσκεται σε καλύτερη θέση από κάποιους Έλληνες που ήδη έχουν ποντάρει δυνατά στο μέλλον του πετρελαίου.

Η διορατικότητα των Ελλήνων εφοπλιστών

Ήδη από τη δεκαετία του 1950 κάποιοι είχαν αντιληφθεί ότι η παγκόσμια οικονομία θα εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τη μεταφορά πετρελαίου. Επενδύουν έτσι σε σύγχρονα δεξαμενόπλοια και σε ολοένα μεγαλύτερους στόλους.

Μεταξύ των πιο χαρακτηριστικών μορφών της εποχής βρίσκονται ο Αριστοτέλης Ωνάσης και ο Σταύρος Νιάρχος, δύο εμβληματικές προσωπικότητες της ελληνικής ναυτιλίας που πρωτοστατούν στην ανάπτυξη των μεγάλων στόλων δεξαμενόπλοιων. Οι επενδύσεις αυτές απαιτούν σημαντικά κεφάλαια και μεγάλη πίστη στο μέλλον της αγοράς ενέργειας. Πολλοί τότε θεωρούν ότι πρόκειται για τολμηρές κινήσεις. Η κρίση του Σουέζ όμως αποδεικνύει πόσο μπροστά είχαν δει.

Σταύρος Νιάρχος/Wikimedia Commons

Η ναυτιλία στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομίας

Με τη διώρυγα κλειστή, τα δεξαμενόπλοια γίνονται ακόμη πιο απαραίτητα για τη λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας. Η ναυτιλία αναλαμβάνει έναν ρόλο-κλειδί στη διασφάλιση της ενεργειακής τροφοδοσίας της Ευρώπης και άλλων περιοχών.

Τα μεγαλύτερα πλοία, που μπορούν να μεταφέρουν μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου σε μεγάλες αποστάσεις, αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Η τάση αυτή θα οδηγήσει τα επόμενα χρόνια στην ανάπτυξη ολοένα μεγαλύτερων δεξαμενόπλοιων και σε μια νέα εποχή για τη ναυτιλία πετρελαίου. Σε αυτή τη μετάβαση, οι Έλληνες εφοπλιστές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.

Αριστοτέλης Ωνάσης/Wikimedia Commons

Η άνοδος της ελληνικής ναυτιλίας

Η κρίση του Σουέζ δεν είναι βεβαίως η μοναδική αιτία της ανόδου της ελληνικής ναυτιλίας. Αποτελεί όμως μια στιγμή που αναδεικνύει με τον πιο καθαρό τρόπο τα χαρακτηριστικά που θα τη φέρουν στην κορυφή: τόλμη, προσαρμοστικότητα και στρατηγική διορατικότητα.

Οι Έλληνες πλοιοκτήτες καταφέρνουν να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που δημιουργούν οι μεγάλες αλλαγές στο παγκόσμιο εμπόριο και να επεκτείνουν συνεχώς τους στόλους τους. Τις επόμενες δεκαετίες, η Ελλάδα θα εξελιχθεί στη μεγαλύτερη ναυτιλιακή δύναμη στον κόσμο, με στόλους που μεταφέρουν σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου.

Ένα μάθημα που παραμένει επίκαιρο

Η ιστορία της κρίσης του Σουέζ αποκαλύπτει το πώς οι μεγάλες γεωπολιτικές αναταράξεις μπορούν να αναδιαμορφώσουν τις θαλάσσιες μεταφορές και την παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Δείχνει όμως και κάτι ακόμη: τη σημασία της διορατικότητας στη ναυτιλία. Της ικανότητας να βλέπει κανείς τις μεγάλες αλλαγές πριν ακόμη γίνουν εμφανείς. Χάρη σε αυτή την ικανότητα, οι Έλληνες εφοπλιστές κατάφεραν να βρεθούν στην πρώτη γραμμή μιας νέας εποχής για τη ναυτιλία — και να συμβάλουν καθοριστικά στη διαμόρφωση της σύγχρονης παγκόσμιας αγοράς θαλάσσιων μεταφορών.