ΕΛΛΑΔΑ & ΑΝΔΡΟΣ: Από την οικονομία των χαμηλών μισθών στην οικονομία της υψηλής προστιθέμενης αξίας

Γράφει ο Κυριάκος Αθ. Θωμάς

Οικονομολόγος, π. Δήμαρχος, π. Πρόεδρος ΔΣ Άνδρου, Δημοτικός Σύμβουλος

Παρά τις συνεχείς αυξήσεις των ονομαστικών μισθών, υπάρχει έντονη δυσαρέσκεια των εργαζομένων στην Ελλάδα (και στην Άνδρο) για το επίπεδο διαβίωσης τους. Αυτό συμβαίνει γιατί η αύξηση του μισθού δεν σημαίνει πάντα και αύξηση της αγοραστικής τους δύναμης. Δεν σημαίνει ότι επειδή αυξήθηκε, ονομαστικά ο μισθός, μπορούν οι εργαζόμενοι να αγοράσουν περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες.

ΑΠΛΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

Ας δούμε ένα απλό παράδειγμα. Ένας εργαζόμενος που αμείβεται με 1.000,00€ και παίρνει αύξηση 8% φτάνει τα 1.080,00€. Αν οι τιμές αυξηθούν κατά 10% τότε ο εργαζόμενος στην πραγματικότητα έχει χάσει 1,82% της αγοραστικής του δύναμης. Ένα προϊόν που κόστιζε 1.000,00€ τώρα κοστίζει 1.100,00€.

Την 2η χρονιά εάν ο εργαζόμενος πάρει πάλι αύξηση 8% , ο μισθός του θα διαμορφωθεί στα 1.166,40€. Αν οι τιμές αυξηθούν εκ νέου κατά 10%, τότε το ίδιο προϊόν θα αγοράζεται στην τιμή των 1.210,00€. Δηλαδή οι τιμές θα έχουν αυξηθεί σωρευτικά κατά 21%. Ο εργαζόμενος θα έχει χάσει στην διετία το 3,60% της αγοραστικής του δύναμης, παρ’ ότι ο ονομαστικός του μισθός αυξάνεται.

Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ

Η Ελλάδα (και η Άνδρος) αντιμετωπίζουν μια ιδιαίτερη πρόκληση. Η μικρή κλίμακα πολλών επιχειρήσεων, οι περιορισμένες επενδύσεις στην τεχνολογία και την καινοτομία, τα οργανωτικά προβλήματα, η μεγάλη συμμετοχή δραστηριοτήτων χαμηλής προστιθέμενης αξίας περιορίζουν ουσιαστικά την βελτίωση της παραγωγικότητας.

Το γεγονός εργαζόμαστε πολλές ώρες, χωρίς να παράγουμε αντίστοιχα υψηλή προστιθέμενη αξία ανά ώρα εργασίας, αναδεικνύει ένα θεμελιώδες πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας: δεν αρκεί να εργαζόμαστε περισσότερο. Πρέπει να παράγουμε περισσότερη αξία από την εργασία μας.

ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ

Δεν αρκεί να αυξηθεί η παραγωγικότητα γενικά. Χρειάζεται η οικονομία μας να μετακινηθεί προς δραστηριότητες που παράγουν υψηλότερη προστιθέμενη αξία.

• Μετάβαση από δραστηριότητες χαμηλής σε υψηλότερη προστιθέμενη αξία (λιγότερα χύμα προϊόντα – περισσότερη τυποποίηση και μεταποίηση, λιγότερος μαζικός τουρισμός – περισσότερος θεματικός τουρισμός).
• Σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή (πανεπιστήμια – επιχειρήσεις, ερευνητικά αποτελέσματα – νέα προϊόντα και τεχνολογίες).
• Δημιουργία μεγαλύτερων και περισσότερο εξωστρεφών επιχειρήσεων (συνεργασίες και συγχωνεύσεις – οικονομίες κλίμακας, μικρές αγορές – αναζήτηση νέων εσωτερικών αγορών για την Άνδρο και διεθνείς εξαγωγές για τις ελληνικές επιχειρήσεις).
• Βελτίωση της οργανωτικής και διοικητικής λειτουργίας των επιχειρήσεων (ψηφιακός μετασχηματισμός – αυτοματοποίηση, από οικογενειακή διοίκηση σε επαγγελματική διοίκηση).
• Μείωση εκ μέρους του κράτους της γραφειοκρατίας και απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών (λιγότερες αδειοδοτήσεις και δικαιολογητικά – ταχύτερη υλοποίηση επενδύσεων, ψηφιοποίηση δημόσιων υπηρεσιών – περιορισμός διοικητικού κόστους).

Αν εγκλωβιστούμε σε μια χαμηλή παραγωγικότητα δημιουργείται ο κίνδυνος μιας «παγίδας φτώχειας» για σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας. Η χαμηλή παραγωγικότητα οδηγεί σε χαμηλούς μισθούς, οι χαμηλοί μισθοί περιορίζουν την αποταμίευση και την κατανάλωση. Η ανεπαρκής επένδυση σε ανθρώπινο κεφάλαιο, σε τεχνολογία και σε καινοτομία αναπαράγουν την χαμηλή παραγωγικότητα, που οδηγεί εκ νέου σε χαμηλούς μισθούς.

ΝΑ ΞΕΠΕΡΑΣΟΥΜΕ ΤΙΣ ΠΑΛΙΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Το μεγάλο πρόβλημα της χώρας (και του νησιού μας) είναι η παγίωση ενός παραγωγικού μοντέλου που αναπαράγει ξεπερασμένες μεθόδους που περιορίζουν τις αμοιβές για τους εργαζόμενους και άρα περιορίζει την κοινωνική ευημερία. Η χώρα μας (και το νησί μας) δεν μπορεί να συνεχίσει να στηρίζει την ανταγωνιστικότητά της σε ξεπερασμένες οικονομικές και παραγωγικές μεθόδους που οδηγούν υποχρεωτικά σε χαμηλούς μισθούς.

Δεν μπορεί η χαμηλή αμοιβή της εργασίας να αποτελεί το βασικό συγκριτικό πλεονέκτημα των ελληνικών επιχειρήσεων. Χρειάζεται ένα διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο, με επιχειρήσεις περισσότερο παραγωγικές, καινοτόμες και εξωστρεφείς, οι οποίες θα μπορούν να διευρύνουν τις εσωτερικές αγορές των προϊόντων μας και να είναι ανταγωνιστικά στις διεθνείς αγορές. Έτσι θα ανέβουν και οι πραγματικοί μισθοί για τους εργαζομένους τους.