ΧΩΡΑ ΑΝΔΡΟΥ: Τέλος εποχής…
Τέλος εποχής. Ή, άλλως τέλειωσε η σεζόν των 60 ημερών. Και η Χώρα αποσύρεται στη σιωπή της. Η Άνδρος αποσύρεται στην ησυχία της. Έφυγαν οι καλοκαιρινοί “ενοχλητικοί” κι έμειναν οι τελευταίοι τουρίστες. Για τους φωνασκούντες πως “η Άνδρος δεν θα γίνει Μύκονος” τους έχουμε νέα: η Άνδρος φυσικά και δεν θα γίνει Μύκονος. Δεν το μπορεί. Κι έτσι άδικα φωνάζουν τις 20 μέρες του Αυγούστου, που έρχονται και βλέπουν κόσμο και παθαίνουν… ταραχή! Ήδη από τις 20 Σεπτέμβρη έχουν πια μείνει λίγοι ηλικιωμένοι ξένοι τουρίστες, μερικοί Έλληνες επισκέπτες μοναστηριακού τουρισμού και κάποιοι ξεχασμένοι καλοκαιρινοί, που θα κάτσουν ακόμα λίγες μέρες.
Η Χώρα της Άνδρου περνά σε απόσυρση για 7-8 μήνες. Δεν θα γίνει ούτε Μύκονος, ούτε Τήνος, ούτε Σίφνος, ούτε Κύθνος. Η παραπάνω εικόνα τα λέει όλα. Όπως όλα τα έλεγε η χτεσινοβραδινή μας βόλτα στα κατασκότεινα Γυάλια ή Γιάλια ή Περιγιάλια ή Ματογιάλια ή ότι θέλετε πείτε για μια κατασκότεινη παραλία, χωρίς αυτοκίνητα, χωρίς κόσμο, με κατασκότεινες τις Στενιές. Πλήρης συσκότιση σε όλα τα σπίτια. Αν δεν υπήρχε το εστιατόριο της Λίλας – με μια παρέα μέχρι τις 10 το βράδυ – θα νόμιζες πως ήσουν σε άλλη εποχή.
Κρίμα που έφυγαν εδώ και καιρό αυτοί που φώναζαν για τον κόσμο των 40 ημερών. Αυτοί που έρχονται για 15 μέρες τον Αύγουστο κι απαιτούν – μέσα στον Αύγουστο – μια ερημική παραλία! Κι όταν δουν κόσμο ενοχλούνται και διαμαρτύρονται… για το πάρκινγκ! Ας έρθουν μέσα Σεπτέμβρη στις κατασκότεινες Στενιές και στα έρημα Γυάλια ή Γιάλια ή Περιγιάλια ή Ματογιάλια ή ότι άλλο θέλετε πέστε τα για να παρκάρουν όπου θέλουν. Α, ναι μάς φταίει για όλα και… το αεροδρόμιο! Λες και η Κύθνος ή η Τήνος ή η Τζιά που πάνε καλύτερα έχουν αεροδρόμιο;
Σας έχουμε νέα: δεν θα έχουμε αεροδρόμιο, όπως δεν θα έχουν η Τήνος, η Κύθνος, η Τζιά. Έχουμε όμως καθημερινά τέσσερα πλοία κι ένα ταχύπλοο για 7 μήνες! Κάτι που ελάχιστα νησιά έχουν! Έχουμε μόλις δύο ή μια ώρα και 15 λεπτά απόσταση από την Αττική. Κάτι που σχεδόν κανένα άλλο νησί στις Κυκλάδες δεν έχει! Έχουμε και το φτηνότερο εισιτήριο από σχεδόν όλα τα νησιά των Κυκλάδων.
Έχουμε. Και τι δεν έχουμε; Νοοτροπία όμως ΔΕΝ έχουμε. Και γι’ αυτό ούτε τοπικό πολεοδομικό έχουμε. Και δεν ενδιαφερόμαστε να έχουμε. Γιατί η ανάπτυξη φοβίζει. Ενώ η υπανάπτυξη εκλαμβάνεται σαν… παράδοση! Πράγματι έχουμε παραδοθεί εντελώς – χωρίς πολεοδομικά σχέδια – στην άναρχη ανάπτυξη, που εκλαμβάνεται σαν αντίσταση στον μαζικό τουρισμό. Και στον υπερ-τουρισμό, που δεν έχουμε…
Και διαβάζουμε κάθε Αύγουστο περισπούδαστες πομφόλυγες για “μαζικό τουρισμό”! Όταν η μόνη μαζική περίοδος της Άνδρου είναι αυτές οι 30-45 μέρες στο κατακαλόκαιρο που επιστρέφουν οι “βέροι” ανδριώτες για 15-20 μέρες. Κι ανησυχούν για τον “μαζικό τουρισμό”, που δεν έχουμε! Και μετά από αυτές τις 30-45 μέρες ακολουθεί η σιωπή, η απόσυρση, η συσκότιση. Που στην ευχή είναι οι περισπούδαστοι “αναλυτές” του καλοκαιριού, μετά τις 15 Σεπτεμβρίου;
Κι όμως αρκετοί επιμένουν. Κι ακόμα γίνονται γάμοι και βαφτίσια στο νησί. Ευτυχώς. Όμως πέρα από τα μυστήρια κάτι μυστήριο συμβαίνει κι είμαστε άδειοι κι έρημοι; Τις πταίει; “- Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!/ – Φταίει ο Θεός που μας μισεί!/ – Φταίει το κεφάλι το κακό μας!/ – Φταίει πρώτ’ απ’ όλα το κρασί!/ Ποιος φταίει; ποιος φταίει;/ Κανένα στόμα δεν το ‘βρε και δεν το ‘πε ακόμα.”
Και κάπως έτσι η Άνδρος και οι Στενιές δεν έγιναν Μύκονος, αλλά δεν έγιναν ούτε Τήνος, ούτε Σίφνος. ούτε Κύθνος. Έγιναν ένα σιωπηλό νησί για 7-8 μήνες τον χρόνο. Μέχρι τον ερχόμενο Μάϊο, που θα ανοίξει πάλι. Και από τον Ιούνιο θα έρθουν οι πρώτοι επισκέπτες. Τον Ιούλιο περισσότεροι. Τον Αύγουστο πολλοί. Και θα φρίττουν οι “βέροι” ανδριώτες που έρχονται ακριβώς αυτές τις 15-20 μέρες τον Αύγουστο και θέλουν την Άνδρο… “βέρα στο δεξί” τους για 20 μέρες. Και βλέποντας κόσμο φρικαρισμένοι θα επαναλαμβάνουν: “δεν θα γίνουμε Μύκονος”. Για τις 20 μέρες που θα κάτσουν, μέχρι να φύγουν…
Κι έτσι μαραζώνει η οικονομία και η κοινωνία της Άνδρου. Και περνούν τα χρόνια. Περνούν οι δεκαετίες. Και ο πληθυσμός του νησιού γερνά, περνά και χάνεται. Και εδώ και 30 χρόνια ο πληθυσμός από 10.500 έφτασε στους 6.800 (συν άλλες 2.000 ετεροδημότες εγγραφόμενοι και ερχόμενοι εξ Αττικής για να ψηφίσουν τον εκλεκτό τους). Και παρά τις τόσες ψηφοφορίες, τόσες διαφωνίες, τόσες δημαρχίες, τόσες αντιδράσεις καταλήγουμε σε μηδέν δράσεις! Και κάπως έτσι καταφέραμε και γίναμε αυτό που βλέπετε στις παραπάνω φωτογραφίες βγαλμένες στις 20 και 21 Σεπτεμβρίου του σωτηρίου έτους 2025!
Αγάντα! Κι άντε και καλό χειμώνα…
“ΕΝ ΑΝΔΡΩ”
Υποδομές; Επενδύσεις; Ξενοδοχεία; Δρόμοι; Γαστρονομία; Τα έχουμε όλα αυτά στο βαθμό που τα έχουν τα νησιά που αναφέρετε; Νοοτροπία σωστή απο τους επαγγελματίες και όχι με το 20ήμερο να ζήσουμε όλο το χρόνο; Προβολή τοπικών προϊόντων; (H Nάξος όλο το χρόνο προμοτάρει πατάτες και τυριά στην TV, η Τήνος ξαφνικά έγινε γαστρονομικός προορισμός κ.ο.κ.). Πολύ σωστά όλα όσα γράφετε. Όμως εμείς τι κάνουμε; Το Γαύριο έχει μείνει ένα λιμάνι της δεκαετίας του ΄60- ΄70. Το Μπατσί σηκώνει όλο το βάρος του Αυγοαυστιάτικου τουρισμού με λιγοστές καλές προσπάθειες και μπόλικα σουβλατζίδικα. Η Χώρα κάτι ανάλογο. Το Κόρθι είναι μακριά… Τα AirBNB δουλεύουν μόνο, τα ξενοδοχεία είναι μιας άλλης εποχής και τα Rooms to Let θέλουν να χρεώνουν 120 και 150 ευρώ τη βραδιά χωρίς πρωινό. Δεν θα γίνουμε ποτέ τα νησιά του αναφέρετε γιατί δεν θέλουμε να επενδύσουμε σοβαρά. Και κάτι τελευταίο: Νερό έχουμε;;; Νερό να μην στάζουν οι βρύσες ή να μην βουλώνουν από τις πέτρες οι σωλήνες.
Τέλος εποχής για ολόκληρη την Άνδρο, αγαπητέ κύριε Μπασαντή! Φορτισμένο το άρθρο σας, αλλά απολαυστικό… Να επισημάνω απλώς πως νοοτροπία είναι να ενδιαφέρεται και να κινητοποιείται η τοπική κοινωνία όταν μια οικογένεια εγκαταλείπει το νησί. Να ψάχνει το γιατί… Νοοτροπία είναι να πιστεύει ο Δήμαρχος στην αξία και την δύναμη που μπορεί να έχει ακόμη και ένας κάτοικος που φεύγει από το νησί και να νοιάζεται, να σηκώνει το τηλέφωνο του να ρωτά, να μάθει, ακόμη και να τον μεταπείσει να παραμείνει στον τόπο
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΓΝΖ
Μα η οικογένεια του Δημάρχου Σουσουδη ήταν η πρώτη που έφυγε το 2019 όταν έχασε τις εκλογές από τον Λοτσάρη. Επίσης η οικογένεια του Λοτσάρη την εποχή που ήταν Δήμαρχος, έμενε μόνιμα στην Αθήνα. Συνεπώς τι να ρωτήσουν ς Όταν οι ίδιοι έχουν τις οικογένειες τους εκτός Άνδρου.
Το νησί πάσχει από νοοτροπία και αλληλεγγύη…
Όταν κανείς βλέπει ακόμη και σε επίπεδο δήμου, οι άνθρωποι που έχουν εξουσία να είναι κοντόφθαλμοι ή να κοιτάζουν ξεκάθαρα το συμφέρον τους και όχι το νησί ως σύνολο, διότι κακά τα ψέματα, υπάρχει η μέσα μεριά και η έξω μεριά, τότε η Άνδρος θα παραμένει πάντα ένας προορισμός του Αυγούστου και μόνο.
Δυστυχώς τέτοιες οπισθοδρομικές νοοτροπίες μεταλαμπαδεύονται και στη νέα γενιά και πάει λέγοντας….
Επίσης όταν ο κόσμος εδώ θέλει να ζει σε εποχές μεσαίωνα, τότε το φυσικό επακόλουθο είναι οι τουρίστες να πηγαίνουν αλλού.
Είναι πολλά που πρέπει να εκριζωθούν και το πιθανότερο δεν θα συμβούν άμεσα αλλαγές, λυπάμαι που το γράφω, αλλά ήμουνα νέος με ελπίδες για το μέρος και γέρασα κι έτσι παραμένει, όσοι φεύγουν κι έρχονται αυτό συμπεραίνουν….
Η μπορουν κ οι τουριστες να ερθουν 20 Σεπτεμβρη να χαρει ο υπολοιπος κοσμος τον Αυγουστο 🙂 Εξ αλλου σκεφτειτε οπως λετε καποιος να ζει 12/12 μηνες κ τον Αυγουστο να μην μπορει ουτε να παει να ψωνισει για να γινει η αρπαχτη των airbnb. Ας φτιαξει ο δημος δρομους, υποδομες,υδρευση κ συζηταμε για τουρισμο
Τέλος εποχής γενικοτερα για την Χωρα! Τελειώσαμε. ας το καταλάβουν και οι υπολοιποι. Οι επιχειρησεις κλεινουν η μια μετα την αλλη αλλα ακομα και αυτες που απομενουν, κλεινουν για 8 μηνες. Δεν βγαινει άλλο φτασαμε πατο. Τωρα αν δουλευουν 5 επιχειρησεις(επειδη το κυνηγανε ή εχουν ονομα) δεν μας λέει κατι. Καμια ξένη επένδυση και καμια ορεξη απ τους ντοπιους για εξυγιανση. Αν μπορει να φανει κατι τα επομενα χρονια, αυτο θα ειναι μονο στην Υδρουσα. Η χωρα εχει πεθανει
Kαλησπέρα σας. Εσείς ως έμπειρος και πολυγραφότατος δημοσιογράφος ξέρετε πολύ καλά τι φταίει. Το βιώνετε σχεδόν καθημερινά εκεί όπου εργάζεστε και αφουγκράζεστε πολλά. Φυσικά δεν σας καταλογίζω τη παραμικρή ευθύνη. Όμως….. πρέπει κάποιοι/ες να κατεβάζουν τη μύτη τους από τα σύννεφα σε ένα σημείο ελάχιστα πάνω από το στόμα τους……….Και αρκετοί άλλοι να θυμηθούν τους στίχους του Κηλαηδόνη……. “Θα πει πως φταίμε κι εμείς, φταίτε κι εσείς, ναι, φταίνε κι οι άλλοι. Φταίμε κι εμείς, φταίτε κι εσείς, φταίει κι ο Χατζηπετρής….”. Καλό σας ξημέρωμα.
Ένα αφιλόξενο νησί με κακούς, ζηλόφθονους, αλαζόνες και μοχθηρούς ανθρώπους.
ΑΠΟΥΣΙΑ γιατρών όλων των ειδικοτήτων, ιδιωτών και του Δημοσίου, ακόμα και στο Κέντρο Υγείας.
Απουσία κέντρου διενέργειας υπερήχων, πλην ενός και χωρίς να δέχεται ΕΟΠΥΥ.
Πλήρης απουσία λεωφορείων και μέσων μαζικής μεταφοράς πλην του καλοκαιριού!!!
Βασική αιτία που δεν έρχονται ορισμένοι τουρίστες, ειδικά φοιτητές, τον υπόλοιπο καιρό και που οδηγούν παράνομα τόσοι ανήλικοι στο νησί, οχήματα χωρίς άδεια, με την ανοχή και συνενοχή όλων.
Οι νέοι εχουν φύγει. Σπάνια θα δεις άτομο 18-30 ετών.
Οι άνω των 60 έχουν φύγει, λόγω έλλειψης ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.
Τα φαρμακεία αδυνατούν να αντιμετωπίσουν ακόμα και τσίμπημα μέλισσας (πραγματικό περιστατικό).
Παλιές επαύλεις εγκαταλελειμμένες σε κεντρικό σημείο.
Όλοι οι Ανδριώτες έχουν διαμέρισμα στην Αθήνα για το χειμώνα. Τυχαίο;
Τα μισά μαγαζιά στον πεζόδρομο της Χώρας κλειστά 7 μήνες.
Απουσία καταστημάτων ένδυσης, παιδικών ειδών, ειδών σπιτιού, πλην ελαχίστων.
Ο τζόγος είναι δείγμα κρίσης μια κοινωνίας. Όχι, δείγμα ανάπτυξης!
Επενδύσεις γίνονται. Λίγες αλλά υπάρχουν. Κάτι πολύ παλιό και ξεπερασμένο έκλεισε, κάτι νέο, σύγχρονο και ανανεωμένο, με πολύ όρεξη και κέφι άνοιξε. Μια πολύ σημαντική επένδυση έγινε, ένας πολυχώρος στην Χώρα της Άνδρου, στον κλάδο των τυχερών παιχνιδιών. Μην τα μηδενίζουμε λοιπόν όλα. Η Άνδρος έχει τις δυνατότητες να ανέβει. Θα’ ρθουν κι άλλες επενδτσεις στο μέλλον.
…ότι κι αν λέτε…απ’ τα καλύτερα νησιά του Αιγαίου η Άνδρος είναι. Η γκρίνια και η εσωστρέφεια όλους εμάς χαρακτηρίζει, μείνε όπως είσαι Άνδρο,μη τους ακούς… ζηλεύουν!
Δηλαδή πρέπει σώνει και ντε να έχεις τουρισμό για να ζήσεις; η ανάπτυξη είναι να σου δώσει χρήματα ο ξένος για να δει τον τόπο σου και να κόψεις ταριφα; οχι η ειδίκευση; Οχι η παραγωγή; Όχι η ικανότητα του ανθρώπου; μόνο το ξενοδοχείο και το φαΐ του τουρίστα;
Κάθε χρόνο τα ίδια λέμε, αλλά δεν βλεπουμε να αλλάξει κάτι γιατί όμως?? Ένα νησί σχετικά πολύ κοντά Αθήνα δεν θα έπρεπε να είχε τουρισμο 50/60 μέρες αλλά πολύ περισσότερο!! Κάτι φταιει χρόνια τώρα..!! Υποδομές λίγες σε όλα , πως θα επιβιώσουν οι επαγγελματίες και οι επιχειρήσεις τους.. δουλεύοντας 2 μήνες για να ζήσουν 12 .. δεν γίνονται πλέον αυτά Με μια οικονομική κρίση που υπάρχει από το 2010 συνεχόμενα, ενώ όπως βλέπουμε κάθε χρόνο να μειώνεται η αγοραστική δύναμη. Αυτό δεν είναι σοβαρό επιχείρημα διότι εκεί υπάρχουν άλλες υποδομές και πηγαίνει άλλος κόσμος που μπορεί να χαλάσει πολλά χρήματα! Εάν δεν υπάρξει μια οργανωμένη στρατηγική για να προσελκύσουμε νέο κόσμο να γίνουν σοβαρές επενδύσεις παντού στο νησί δεν υπάρχουν μεγάλες ελπίδες να αλλάξει κάτι. Εάν δεν υπάρξει αλλαγή στο πολεοδομικό σχέδιο σε πολλά χωριά, ακόμη δεν υπάρχουν όρια σε οικισμούς κτλπ. Ενώ πρίν υπήρχαν καταγεγραμμένοι 10.580 κάτοικοι τώρα διαβάζουμε ότι είμαστε 6.800 + 2000 περίπου ετεροδημοτες , αυτό σημαίνει ότι λιγοστευουμε. Οι νέοι δεν μπορούν να καθήσουν εδώ να βρουν εργασια διότι πλην του καλοκαιριού δεν υπάρχουν για να μπορέσουν να ζήσουν και να κάνουν οικογένεια ,πλην από αυτους που έχουν βρει μια επιχείρηση από τους δικούς τούς η κάποιων που μπόρεσαν να δημιουργήσουν μόνοι τους. Ο αγροτικός και κτηνοτροφικός κόσμος υποφέρει και λιγοστεύει δεν μπορεί να ζήσει πλέον από αυτά!!Τον χειμώνα δεν υπάρχουν προοπτικες για πολλούς να μπορέσουν να μείνουν στο νησί . Για αυτό τον λόγο βλέπουμε λίγο κίνηση στο Γαύριο, ελάχιστη στο Μπατσί όπως και λίγη στην χώρα ,όταν νυχτώσει δε κυκλοφορούν ελάχιστα άτομα, λίγα μαγαζιά είναι ανοιχτά, μια ερημιά σχεδόν παντού. Σοβαρό επίσης θέμα είναι για κάποιους η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ειδικα εάν κάποιος χρήζει για να νοσηλευτεί.Οπως γνωρίζουμε τό κέντρο υγείας είναι υποστελεχωμένο από γιατρούς και εξυπηρετεί μόνο ελαφριά περιστατικά. Το ΚΤΕΛ με ελάχιστα δρομολόγια όλη μέρα. Η μισή Άνδρος χωρίς δρόμους σωστούς για να μπορεί να πάει κάποιος ασφαλή , και ένα κεντρικό οδικό δίκτυο χάλια. Με έναν ορεινό όγκο μαζί με τα χωριά του που θυμίζουν εποχές 1980 με λίγο κόσμο και σχεδόν έρημα χωρίς καμία παρέμβαση μήπως αναπτυχθεί εκεί ο χειμερινός τουρισμός να έχει κίνηση εκτός καλοκαιριού το νησί .. Τα πολυσύχναστα μέρη του νησιού που είναι εδώ και χρόνια είναι τα ίδια γεμίζουν το καλοκαίρι ασφυκτικά είναι ο ένας επάνω στον άλλον , ενώ τα περισσότερα μαγαζιά βαράνε τις τιμές αλύπητα για να μπορούν να κρατηθούν. Επίσης σε αυτά τα μέρη όταν κάποιος θέλει να αγοράσει ένα οικόπεδο ή ένα σπίτι θέλει πολλές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ . Ενώ εάν είχαν υπάρξει λίγες υποδομές και αλλού , εάν ειχε ανοιχτεί που λέμε τό νησί ίσως να υπήρχε αγοραστικό ενδιαφέρον σε κάποιους με μικρότερες τσέπες και σιγά σιγά να άλλαζε κάτι. Πολλα τα θέματα που θα πρέπει να βρεθούν λύσεις και να γίνουν παρεμβάσεις ,με κυρίαρχο θέμα το νερό που κάθε χρόνο βλέπουμε ότι υπάρχουν προβλήματα και χωρίς αυτό δεν μπορεί υπάρχει τίποτα..
Κακά τα ψέματα. Για να διατηρηθεί “ζωντανός” ένας τόπος χρειάζεται τα νιάτα. Τα νέα παιδιά όμως τα διώχνουμε. Δεν έχουν σπίτια να μείνουν καθώς σχεδόν όλοι τα δουλεύουν airbnb. Δεν μπορούν να στεριώσουν οι νέοι όταν τον Μάιο τους ζητούν να φύγουν από το σπίτι που μένουν. Αλλά βέβαια αυτό δεν απασχολεί κανέναν, καθώς ο εύκολος και γρήγορος πλουτισμός είναι το μόνο που ενδιαφέρει. Πως θα δουλέψουν μετά οι επιχειρήσεις, με δεδομένο ότι την μεγάλη κατανάλωση την κάνουν οι νέοι;
Πρέπει να το καταλάβουν αυτό οι Ανδριώτες. Ο τόπος συντηρείται από τους ντόπιους.
Και εύχομαι ολόψυχα κι εγώ η Άνδρος να μην γίνει Μύκονος. ή Σαντορίνη ή Μήλος.
Αν δεν διορθωθουν ορθες προσβασεις κα υποδομες στις κυριες πολεις τις Ανδρου, θα ειναι αφορητη η κατασταση για ντοπιους και επισκεπτες.
1) Χρειαζεται περιφεριακος δρομος γυρω απο το λιμανι του Γαυριου για την γρηγορη διευλευση των ατοκινητων που ερχοντε με τα πλοια. Ο τωρινος δρομος που εισερχεται στο Γαυριο να γινει μονοδρομος, τουλαχιστον τους τρεις, τεσσερεις καλοκαιρινους μηνες.
2) Η Χωρα χρειαζεται την ιδια καλοκαιρινη περιοδο, αποσυμφορηση. Μονο καθοδος προς Νημποριο, και εδοδος απο Αγιο Σπυριδωνα.
3) Πάρκινγκ αυτοκινητων έξω απο τη Χωρα και παροχη μεταφορας προς και απο τη Χωρα. Τα σχολικα λεωφορεια;
4) Ευρεση υδατινων πορων. Απαραδεκτο να μην μπορεις να ξεπληθεις βγαινοντας απο τη θαλασσα. (Κορθι).
5) Κεντρο υγειας, εχω απο την Χωρα, συνχρονο με πάρκινγκ. Ενα ακομη στο Γαυριο, το νησι ειναι μεγαλο.
Εν καιρό η εξέλιξη των νησιών θα βγει σε κακό…είσαστε μια χαρά….να προσεύχεστε να παραμείνετε έτσι… σκεφτείτε λίγο παραπάνω από την κονομα….