Ποια νησιά «βουλιάζουν» από κόσμο κατά την αιχμή της τουριστικής σεζόν

Γράφει ο Γιώργος Λιάλιος

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ – ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

Σε σκηνικό για τους επισκέπτες έχουν μετατραπεί πολλά νησιά σε όλη τη χώρα. Σύμφωνα με νέα μελέτη του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου, αν συνυπολογιστούν ξενοδοχεία και βραχυχρόνιες μισθώσεις, σε Μύκονο, Σαντορίνη και Κουφονήσι αντιστοιχούν περισσότερες από τέσσερις κλίνες σε κάθε μόνιμο κάτοικο. Αν συνυπολογιστούν και τα εξοχικά σπίτια, τότε υπάρχουν νησιά στα οποία αντιστοιχούν έξι, επτά, ακόμη και οκτώ κλίνες ανά μόνιμο κάτοικο – όλα αυτά σε έναν περιορισμένο γεωγραφικά χώρο, με περιορισμένους φυσικούς πόρους και υποδομές.

Η έκθεση πρόκειται να παρουσιαστεί αύριο το απόγευμα σε εκδήλωση στα γραφεία της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) στην Πλάκα. Πρόκειται για την τρίτη έκθεση του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού (οι προηγούμενες δύο το 2012 και το 2019), το οποίο δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τις Περιφέρειες Βορείου και Νοτίου Αιγαίου υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού. Επικεφαλής της ομάδας μελέτης είναι ο Γιάννης Σπιλάνης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου και διευθυντής του Παρατηρητηρίου. Η έκθεση υπολογίζει τον βαθμό βιωσιμότητας της τουριστικής δραστηριότητας προσεγγίζοντάς την μέσα από διαφορετικές πλευρές – οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές.

Η Σαντορίνη, η Μύκονος και η Σκιάθος λόγω των ξένων τουριστών, αλλά και η μη τουριστική Σαλαμίνα ή η Αίγινα λόγω των πολλών παραθεριστικών κατοικιών, είναι νησιά με συνωστισμό… μεγαλούπολης. Όσον αφορά την πίεση που ασκείται στον μόνιμο πληθυσμό από τους επισκέπτες, συνυπολογίζοντας ξενοδοχειακές κλίνες και κλίνες σε πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, τρία νησιά ξεπερνούν τις τέσσερις κλίνες ανά κάτοικο (Μύκονος, Σαντορίνη, Κουφονήσι), έξι νησιά τις τρεις κλίνες ανά κάτοικο και 13 νησιά τις 2 κλίνες ανά κάτοικο. Αν συνυπολογιστούν και οι παραθεριστικές κατοικίες, σε τέσσερα νησιά αντιστοιχούν περισσότερες από έξι κλίνες σε κάθε κάτοικο: Σέριφος 8, Σχοινούσα 6,8, Αντίπαρος 6,4 και Καστός 6, ενώ σε έξι νησιά 5 κλίνες ανά κάτοικο (Ηρακλειά, Κύθνος, Κέα, Σίκινος, Μύκονος, Αμμουλιανή).

Όσον αφορά την τουριστική πυκνότητα, σε έξι νησιά ξεπερνάει τις 200 κλίνες ανά τ. χλμ.: Στη Σαντορίνη (863,4 κλίνες ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο), στη Μύκονο (611,4), στη Σκιάθο (381,5), στο Κουφονήσι (278,4), στους Παξούς (245,9), στην Κω (232,5) και τον Πόρο (217,8). Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ρόδος, που σε απόλυτο αριθμό έχει τις περισσότερες κλίνες από όλα τα νησιά (182.629), λόγω του μεγέθους της, έχει 100,6 κλίνες ανά κάτοικο.

Αν συνυπολογιστούν και οι μόνιμοι κάτοικοι, τότε η Σαντορίνη ξεπερνά σε πυκνότητα ακόμη και την Αττική με 1.164,4 άτομα ανά τ. χλμ., ενώ η μη τουριστική Σαλαμίνα λόγω των χιλιάδων παραθεριστικών κατοικιών ξεπερνάει επίσης τα 1.000 άτομα/τ. χλμ (1.103,8). Ακολουθούν η Μύκονος με 759, η Σκιάθος με 589, η Αίγινα με 574, οι Σπέτσες με 573 και ο Πόρος με 554, ενώ μόλις 22 νησιά έχουν συνολική πυκνότητα κάτω από 100 άτομα ανά τ. χλμ. Με άλλα λόγια, την αιχμή της τουριστικής περιόδου κάποια νησιά εμφανίζουν πυκνότητα πληθυσμού αντίστοιχη ή και υψηλότερη από την Αττική, παρότι διαθέτουν πολύ μικρότερες υποδομές.

Η έκθεση υπενθυμίζει ότι μόλις έντεκα νησιά είχαν αύξηση πληθυσμού την τελευταία δεκαετία (Σαντορίνη, Μύκονος, Κως, Μεγίστη, Αντίπαρος, Ρόδος, Πάρος, Ιος, Νάξος, Κέα, Κάλυμνος), σημειώνοντας ότι τουριστικά νησιά όπως η Κέρκυρα και η Θάσος κατατάσσονται στην κατηγορία με τη μεγαλύτερη μείωση. Συνυπολογίζοντας τη ροή της απασχόλησης, το εισόδημα και άλλους παράγοντες, η έκθεση καταλήγει ότι η αύξηση των τουριστικών ροών στη χώρα συμβάλλει στη μεγέθυνση της οικονομίας, αλλά όχι στην ανάπτυξη και στην κοινωνική συνοχή.

Την άποψη αυτή έχουν και οι νησιωτικές κοινωνίες. Η έκθεση παραθέτει τα αποτελέσματα διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν σε πέντε νησιά του Ιονίου (Κέρκυρα, Ζάκυνθος, Κεφαλονιά, Λευκάδα, Ιθάκη) και έξι του Αιγαίου (Κως, Ίος, Άνδρος, Τήνος, Σέριφος, Πάρος). Περισσότερο από το 60% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι δεν υπάρχει σταθερό σχέδιο για την αντιμετώπιση των προβλημάτων στα νησιά, ούτε και συστηματική υπεράσπιση της νομιμότητας και του δημοσίου συμφέροντος. Και ενώ όλοι σημειώνουν τις μεγάλες ευκαιρίες απασχόλησης και αναγνωρίζουν αύξηση του εισοδήματος χάρη στον τουρισμό, περισσότερο από το 60% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι τα τουριστικά έσοδα πηγαίνουν σε επιχειρηματίες που δεν κατοικούν στα νησιά.