Marine Traffic: Βάρδια στον Περσικό από τις οθόνες της Ομόνοιας!!!
Αναλύτρια του Marine Traffic παρακολουθεί τις θέσεις των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ (αριστερή οθόνη) και στις ακτές του Ντουμπάι (δεξιά). Φωτογραφία Σωκράτης Μπαλταγιάννης.
Γράφει ο Κώστας Κουκουμάκας
Στην οθόνη του υπολογιστή εμφανίζονται χιλιάδες στίγματα πάνω στον θαλάσσιο χάρτη – τα κόκκινα είναι δεξαμενόπλοια και τα πράσινα είναι πλοία ξηρού φορτίου. «Βλέπουμε τη θέση του σκάφους κάθε πέντε δευτερόλεπτα», λέει στην «Κ» ο Δημήτρης Αμπατζίδης, επικεφαλής αναλυτής ρίσκου και συμμόρφωσης της Kpler, του ομίλου στον οποίο ανήκει το MarineTraffic. Είναι καθισμένος μπροστά σε έναν υπολογιστή στο κέντρο της Αθήνας. Δεν είναι ο μόνος στο ίδιο γραφείο που παρέμεινε ξάγρυπνος τα πρώτα 24ωρα της κρίσης στο Ιράν. Το περασμένο Σάββατο, η διέλευση των εμπορικών πλοίων «πάγωσε» στα Στενά του Ορμούζ.
Tο άνοιγμα του Ορμούζ δεν είναι μόνο στο χέρι του Τραμπ
Εμπορικά πλοία δέχθηκαν επιθέσεις, το ίδιο και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στην περιοχή. Μέσω του θαλάσσιου περάσματος στην είσοδο του Περσικού Κόλπου διακινείται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και LNG. Τα μάτια όλων –ναυτιλιακών και ασφαλιστικών εταιρειών, εταιρειών ενέργειας, κρατικών υπηρεσιών ασφαλείας, δημοσιογράφων στην άκρη του πλανήτη– στράφηκαν στο MarineTraffic, το μεγαλύτερο brand διεθνώς στη συλλογή και ανάλυση δεδομένων ναυσιπλοΐας, το οποίο ιδρύθηκε στην Ελλάδα. Συναντήσαμε τους ανθρώπους πίσω από τα χιλιάδες στίγματα στον χάρτη, δύο στενά πάνω από την Ομόνοια.
Αγωνιώδεις κλήσεις
«Τις πρώτες ώρες ήταν οι πλοιοκτήτες και οι ασφαλιστικές. “Βλέπω το πλοίο μου στον Περσικό Κόλπο. Είναι εκεί; Κι αν είναι εκεί, ποια άλλα σκάφη πλέουν κοντά του, και επομένως πόσο αυξάνεται το ρίσκο ενός ατυχήματος;”», μεταφέρει τα πρώτα αιτήματα ο Δημήτρης Αμπατζίδης. «Την ίδια ημέρα γνωρίζαμε ότι οι διελεύσεις μειώθηκαν κατά 70% και επίσης ότι δεν επρόκειτο για κρίση μιας ημέρας, όπως στη Βενεζουέλα. Το δεύτερο κύμα αιτημάτων από πελάτες αφορούσε την αγορά ενέργειας (σημ. πρόκειται για την υπηρεσία cargo tracking της Kpler). Συνειδητοποιήσαμε ότι δεν μπορεί να γίνει εξαγωγή του LNG από τον Περσικό Κόλπο».
«Οταν έκλεισαν τα Στενά του Ορμούζ, αμερικανικά φορτία LNG που κατευθύνονταν στην Ευρώπη άλλαξαν αγοραστή εν πλω, κάτι συχνό σε καταστάσεις γεωπολιτικής κρίσης. Μπορείς να δεις στο Marine Traffic τις εκτροπές των πλοίων. Κινούνται προς την Ασία», λέει η Αναστασία Μηλοπούλου. Φωτογραφία Σωκράτης Μπαλταγιάννης.
Την Πέμπτη στα Στενά του Ορμούζ ήταν ακινητοποιημένα περίπου 2.000 πλοία, κυρίως δεξαμενόπλοια. Τα περισσότερα από τα μισά παρέμεναν φορτωμένα εντός του Περσικού και τα υπόλοιπα βρίσκονταν νοτιότερα, στον Κόλπο του Ομάν, αναμένοντας εντολές από τις εταιρείες. «Η ανάλυση των στιγμάτων στον χάρτη επιβεβαιώνει το φαινόμενο της πεταλούδας», λέει η Αναστασία Μηλοπούλου, υπεύθυνη στρατηγικών συνεργασιών της Kpler για την Ευρώπη. Ο πατέρας της εργάστηκε ως πλοίαρχος σε δεξαμενόπλοια και η ίδια βλέπει σήμερα στην οθόνη ανθρώπους της δικής της «οικογένειας».
Οι εξαγωγές του Κατάρ είναι το 20% του παγκόσμιου LNG, εκ των οποίων άνω του 85% κατευθύνεται στην Ασία. «Οταν έκλεισαν τα Στενά του Ορμούζ, τα αμερικανικά φορτία που κατευθύνονταν στην Ευρώπη άλλαξαν αγοραστή εν πλω, κάτι που συναντάται στη ναυτιλία σε καταστάσεις γεωπολιτικής κρίσης. Από το πρωί της Τετάρτης μπορείς να δεις στο MarineTraffic τις εκτροπές των πλοίων που μεταφέρουν LNG. Κινούνται προς την Ασία», σημειώνει η κ. Μηλοπούλου.
Το MarineTraffic ιδρύθηκε το 2007 από τον Δημήτρη Λέκκα, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ο οποίος δημιούργησε έναν πρωτόλειο ψηφιακό χάρτη των θαλάσσιων μεταφορών. Το 2012, τότε με CEO τον Δημήτρη Μέμο, η πλατφόρμα λάνσαρε τις πρώτες συνδρομητικές υπηρεσίες και άρχισε να γιγαντώνεται. Διεθνή γεγονότα, όπως η εξαφάνιση της πτήσης MH370 των μαλαισιανών αερογραμμών, οι εκρήξεις σε δεξαμενόπλοια στον κόλπο του Ομάν και ο εγκλωβισμός του «Ever Given» στη διώρυγα του Σουέζ, μεγάλωσαν τη φήμη της εταιρείας, καθώς άρχισε να αποτελεί σημείο αναφοράς για τα μεγάλα ειδησεογραφικά δίκτυα.
Πάνω, τα στίγματα των εμπορικών πλοίων μία ημέρα πριν ξεσπάσει η κρίση του Ιράν και κάτω, τα στίγματα των σκαφών έξι ημέρες αργότερα όπως τα κατέγραψε το MarineTraffic. Την Πέμπτη, κοντά στα Στενά του Ορμούζ ήταν ακινητοποιημένα περίπου 2.000 πλοία, κυρίως δεξαμενόπλοια.
Το 2023 η Marine Traffic εξαγοράστηκε από την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων και στοιχείων αγοράς Kpler με έδρα το Βέλγιο. Ο όμιλος απασχολεί σήμερα περισσότερα από 800 άτομα σε ολόκληρο τον κόσμο, οι 120 εκ των οποίων εργάζονται στην Ελλάδα, παρέχοντας μια σειρά διαβαθμισμένων υπηρεσιών σε εκατομμύρια χρήστες.
Σε όλες τις θάλασσες
Το μεσημέρι της Πέμπτης στις οθόνες εξέπεμπαν τα στίγματα 307.000 πλοίων διαφόρων τύπων σε όλες τις θάλασσες του πλανήτη, είτε σε κίνηση είτε αγκυροβολημένα. Στη βάση δεδομένων της εταιρείας ο αριθμός τους ξεπερνάει το μισό εκατομμύριο. Η ίδια η λειτουργία του MarineTraffic στηρίζεται σε μια διεθνή κοινότητα «τρελών» που αγαπούν να βλέπουν τα πλοία να περνούν. Ο Διεθνής Οργανισμός Ναυτιλίας (ΙΜΟ) υποχρεώνει τα πολιτικά σκάφη χωρητικότητας άνω των 300 τόνων να έχουν ενεργοποιημένο το σύστημα AIS (Automatic Identification System).
«Τα σήματα θέσης συλλέγονται από ένα δίκτυο παράκτιων σταθμών AIS που έχουν εγκαταστήσει εθελοντικά ιδιώτες. Ο πρώτος σταθμός ήταν στη Σύρο. Σήμερα λειτουργούν περισσότεροι από 7.000 σταθμοί σε όλο τον κόσμο. Επιπλέον 4.000 σταθμοί είναι εγκατεστημένοι πάνω σε πλοία», λέει η Αναστασία Μηλοπούλου. «Τα δεδομένα συμπληρώνονται από 58 δορυφορικούς δέκτες όταν το πλοίο απομακρύνεται από τους χερσαίους σταθμούς».
Τα πρώτα χρόνια δεν ήταν όλοι οι μεγάλοι παίκτες της ναυτιλίας χαρούμενοι με το MarineTraffic. Ο βασικός κανόνας είναι να μη γνωρίζει ο ανταγωνιστής τις κινήσεις σου. Η μετάδοση του στίγματος σε πραγματικό χρόνο ήταν για τις προηγούμενες γενιές εφοπλιστών χειρότερη από το άνοιγμα των χαρτιών στο πόκερ. Ο λόγος που ο Διεθνής Οργανισμός Ναυτιλίας υποχρέωσε την εγκατάσταση του AIS ήταν η ασφάλεια των πλοίων, όμως στην ανοιχτή θάλασσα δεν είναι όλα διαφανή. Τα πλοία του «σκιώδους στόλου» που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο ή ό,τι είναι υπό διεθνή περιορισμό και κυρώσεις απενεργοποιούν το AIS για να περάσουν κάτω από τα ραντάρ των Αρχών.
«Τις τελευταίες ημέρες υπάρχουν χιλιάδες αναφορές σε άρθρα παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον δέκα αναλύσεων μόνο από τους New York Times. Δεδομένα της Kpler αξιοποιούνται σε άρθρα και γραφήματα εκατοντάδων μέσων, αναφέρει ο Νίκος Ποθητάκης. Φωτογραφία Σωκράτης Μπαλταγιάννης.
«Το AIS, εκτός από τη θέση στον χάρτη, παρέχει πληροφορίες για την κατεύθυνση και το βύθισμα του πλοίου ανάλογα με το φορτίο», επισημαίνει ο Δημήτρης Αμπατζίδης. «Τα πλοία του “σκιώδους στόλου” ταξιδεύουν με κλειστό ή πειραγμένο σύστημα εντοπισμού. Οι ομάδες αναλυτών χρησιμοποιούν δορυφορική εικόνα από τρίτους παρόχους, όταν αυτό επιτρέπεται, και επίσης ελέγχουν το βύθισμα που προδίδει αν το πλοίο έχει κάνει μεταφόρτωση εν πλω. Αν υπάρχουν κοντά σκάφη που θεωρούνται ύποπτα, τότε έχουμε ακόμη μια ισχυρή ένδειξη ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά».
Στο μεταξύ, όσο διαρκεί η κρίση του Ιράν, ο Νίκος Ποθητάκης, υπεύθυνος επικοινωνίας με τα ΜΜΕ, από κοινού με τον Γιώργο Χατζημανώλη, διευθυντή brand, εκδηλώσεων και επικοινωνίας της Kpler, δέχονται αιτήματα από ξένα ειδησεογραφικά δίκτυα και πρακτορεία. «Τις τελευταίες ημέρες υπάρχουν χιλιάδες αναφορές σε άρθρα παγκοσμίως, συμπεριλαμβανόμενων τουλάχιστον δέκα αναλύσεων μόνο από τους New York Times. Δεδομένα της Kpler αξιοποιούνται σε άρθρα και γραφήματα του CNN, των Financial Times, του Bloomberg, του Reuters και εκατοντάδων μέσων σε όλο τον κόσμο», αναφέρει ο Νίκος Ποθητάκης στην Αθήνα. «Με ικανοποιεί ότι αυτό που κάνουμε, και για το οποίο είμαστε πολλές ημέρες πίσω από κινητά τηλέφωνα και υπολογιστές, έχει τόσο μεγάλο και ουσιαστικό αντίκτυπο».