ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΥΡΙΓΟΣ: 50 ερωτήματα για 50 χρόνια αντιπαραθέσεων Ελλάδας – Τουρκίας!…
Μια εξαιρετική συνεισφορά και μια διπλή έκπληξη είναι το βιβλίο του Άγγελου Συρίγου, καθηγητή του Παντείου Πανεπιστημίου και βουλευτή της Α΄ Αθηνών, «ΕΛΛΑΔΑ και ΤΟΥΡΚΙΑ – 50 ερωτήματα και απαντήσεις». Εξαιρετική συνεισφορά γιατί θέτει 50 βασικά ερωτήματα για τις διαχρονικές σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας και απαντά συνοπτικά με επάρκεια και σαφήνεια. Και συνάμα και μια διπλή έκπληξη γιατί ένας ακαδημαϊκός δάσκαλος γράφει ένα εγχειρίδιο τόσο περιεκτικό και κατατοπιστικό αυτών των σχέσεων και συγχρόνως ένας θεωρητικός αναλυτής προσεγγίζει μια πολύπλοκη καθημερινότητα με τρόπο απλό, συγκεκριμένο και με απολήξεις και αναφορές και επί του πεδίου.
Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά. Μέχρι τώρα τον Συρίγο τον ξέρουν όλοι ως αναλυτή, λόγω των τακτικών εμφανίσεων του στα τηλεοπτικά πάνελ, αλλά και ως έμπειρο πολιτικό τεχνοκράτη του διεθνούς δικαίου λόγω της πανεπιστημιακής του ιδιότητας. Με το βιβλίο έρχεται και προσθέτει και στους δύο παραπάνω ρόλους την ιδιότητα του δασκάλου-εκλαϊκευτή που εξηγεί με τρόπο απλό και κατανοητό τρόπο τα σύνθετα προβλήματα της κρίσιμης σχέσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας στο εθνικό ακροατήριο.
Ως δάσκαλος αρκετές φορές μέχρι σήμερα ακολούθησε την επικαιρότητα και εξέδωσε βιβλία με επίκαιρες απαντήσεις για το Κυπριακό (Σχέδιο Ανάν: Κληρονομιές του παρελθόντος και προοπτικές του μέλλοντος – 2006), για τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις (2015), για το Μακεδονικό (Η Συμφωνία των Πρεσπών και το Μακεδονικό Ζήτημα – 2019) και για την Μικρά Ασία (Μικρασιατική Καταστροφή: 50 ερωτήματα – 2022). Σήμερα έφτασε – ίσως στο καλύτερο βιβλίο αυτής της σειράς – γράφοντας βασικά έναν πλήρη οδηγό των κρίσιμών σχέσεων που καθόρισαν και καθορίζουν την ύπαρξη της Ελλάδος ως κράτους από το 1974 μέχρι σήμερα.
Το βιβλίο χωρίζεται ουσιαστικά σε δύο ενότητας:
Η πρώτη ενότητα είναι εισαγωγική. Ξεκινά χρονολογικά με την μακραίωνη ιστορικά συγκρουσιακή σχέση Ελλήνων και Τούρκων από τον 11ο αιώνα μέχρι το 1830. Διαχειρίζεται αυτή την περίοδο συνοπτικά με 5 ερωτήματα και αντίστοιχες απαντήσεις παραθέτοντας μια σειρά κρίσιμων πληροφοριών και αξιολογήσεων. Με ύφος απλό, κατανοητό, με τεκμηριωμένο λόγο, απαντά μέσα σε 34 σελίδες με τρόπο απλό, εύληπτο, επιλεκτικό, αλλά και ιστορικά τεκμηριωμένο, παρουσιάζει τα κυριότερα γεγονότα, που καθόρισαν τη σχέση των Βυζαντινών-Ρωμιών από τον 11ο αιώνα και μετά το 1821 των Ελλήνων, αρχικά με τους Οθωμανούς και στη συνέχεια μέχρι το 1923 όπου δημιουργείται το τουρκικό κράτος.
Η δεύτερη ενότητα εστιάζει αναλυτικά την κρίσιμη σχέση Ελλήνων και Τούρκων όπως αυτή εξελίσσεται κυρίως από το 1974 μέχρι σήμερα. Οι 45 ερωτήσεις του κυρίως βιβλίου – που εκτείνονται σε 322 σελίδες – αναφέρονται σε αυτή την περίοδο. Η ενότητα χωρίζεται σε μια σειρά κεφάλαια ανάλογα με τα θέματα που θέτει κατά καιρούς η αναθεωρητική πολιτική των Τούρκων. Για κάθε ένα ο Άγγελος Συρίγος απαντά σε μια σειρά ερωτημάτων με νομικό, πολιτικό και στρατηγικό τρόπο. Θέματα που περιεέχει: η αποστρατικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, η αύξηση των χωρικών υδάτων και το Casus Belli, η οριοθέτηση της ΑΟΖ κι της υφαλοκρηπίδας, η αμφισβήτηση του εδαφικού καθεστώτος κάποιων νησιών, ο εναέριος χώρος και οι μειονότητες. Όλες αυτές οι ερωτήσεις απαντώνται διεξοδικά με στοιχεία, πληροφορίες, νομικές και πολιτικές εξηγήσεις και του στρατηγικούς στόχους.
Στο τελευταίο μέρος αυτής της μεγάλης ενότητας – που εκτείνεται σε 36 σελίδες – ο μελετητής Συρίγος ξεφεύγει από την απόσταση του ερευνητή και επιχειρεί δώσει μερικές πολιτικές προτάσεις. Μέσα σε 36 σελίδες επιχειρεί να αξιολογήσει νομικά και πολιτικά πόσο αποτελεσματική υπήρξε η ελληνική στρατηγική απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις. Και ποιο θα έπρεπε να είναι το πρακτέο.
Διαπιστώνει πως η ελληνική στρατηγική δεν ήταν συνεπής, συνεχής, και επιπλέον για τους λόγους αυτούς υπήρξε και ατελέσφορη. Όπως εμφατικά γράφει «το διεθνές δίκαιο ΔΕΝ είναι στρατηγική ούτε επιβάλλεται από μόνο του»! Και «ΔΕΝ αρκεί να ξορκίζεις τον «κακό» πόλεμο. Πρέπει να πάρεις μέτρα.» Και ακόμα «η ΕΕ δεν είναι ένα ενιαίο σύνολο» για τον λόγο αυτό είναι «απαραίτητοι οι υψηλοί στόχοι» και οι «καινοτόμες προτάσεις».
Όμως, όπως καταλήγει, «με τη σημερινή ανισορροπία στρατηγικής ισχύος» οδηγούμαστε «είτε σε χώρα περιορισμένης κυριαρχίας είτε σε πολεμική σύγκρουση». Γι’ αυτό το δεύτερο ενδεχόμενο πρέπει κάποια στιγμή να πάρουμε την απόφαση πως πρέπει να προετοιμαστούμε και στρατιωτικά και ψυχολογικά. Πρακτικά μάς λέει πως «επί του πεδίου» θα παιχτούν όλα κάποια στιγμή. Και θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι για εκείνη τη στιγμή. Από το πόσο έτοιμοι θα είμαστε θα κινηθεί και η απέναντι πλευρά. Η αξιόπιστη στρατιωτική, πολιτική και ψυχολογική ελληνική αποτροπή και μόνο αυτή, θα αποτρέψει τα χειρότερα, ή και τον πόλεμο…