Το πραγματικό ισοζύγιο της Άνδρου ή τι Άνδρο θέλουμε…

Γράφει ο Κυριάκος Θωμάς

Οικονομολόγος, π. Δήμαρχος, π. Πρόεδρος ΔΣ Άνδρου

Ο μόνιμος πληθυσμός είναι η βάση αναφοράς του νησιού

Η συζήτηση για το μέλλον της Άνδρου δεν μπορεί να περιορίζεται στους αριθμούς των τουριστών, στα νέα καταλύματα και στην οικοδομική δραστηριότητα. Το πραγματικό ερώτημα είναι μεγαλύτερο: Τι Άνδρο θέλουμε τα επόμενα χρόνια;

Θέλουμε ένα νησί-τουριστικό προορισμό με έντονη εποχικότητα, πιεσμένες υποδομές και συρρικνωμένη παραγωγή; Ή μια Άνδρο με ισχυρή τοπική κοινωνία, μόνιμο πληθυσμό, και προστατευμένο περιβάλλον, όπου ο τουρισμός λειτουργεί ως μοχλός και όχι ως υποκατάστατο των πάντων; Η επιλογή αυτή είναι βαθιά πολιτική.

Ποιοτικός τουρισμός, όχι απλή αύξηση αριθμών

Η Άνδρος έχει τα πάντα: παραλίες, πηγές, ιστορία, μουσεία, ναυτική παράδοση και ένα εξαιρετικό δίκτυο μονοπατιών. Δεν χρειάζεται να αντιγράψει το κορεσμένο μοντέλο άλλων νησιών. Στόχος δεν είναι η αδιάκοπη αύξηση των επισκεπτών, αλλά ένας ποιοτικός, βιώσιμος και διαφοροποιημένος τουρισμός. Ένας τουρισμός που θα εκτείνεται πέρα από το δίμηνο της αιχμής και θα παράγει μεγαλύτερη οικονομική αξία ανά επισκέπτη, χωρίς να εξαντλεί το νησί. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο πόσοι έρχονται, αλλά τι μένει στην τοπική κοινωνία.

Κυκλική οικονομία και διατήρηση του πρωτογενούς τομέα

Ένας προορισμός πετυχαίνει όταν πλουτίζει ο τόπος του. Θέλουμε ο επισκέπτης να καταναλώνει τοπικά προϊόντα και υπηρεσίες, δημιουργώντας έναν ζωντανό οικονομικό κύκλο: παραγωγός → μεταποίηση → εστίαση → τουρισμός → τοπικό εισόδημα. Η γεωργία, η κτηνοτροφία και η μελισσοκομία είναι η ταυτότητά μας. Αν εγκαταλείψουμε την παραγωγική γη για χάρη της πρόσκαιρης οικοδομικής κερδοφορίας, μακροπρόθεσμα χάνουμε την αυθεντικότητα και το τοπίο μας. Χρειαζόμαστε πολιτικές που θα συνδέουν οργανικά την τοπική παραγωγή με την τουριστική αγορά.

Οικοδομή με κανόνες και χωροταξικό σχεδιασμό

Η οικοδομή είναι ζωτικός κλάδος που στηρίζει δεκάδες επαγγέλματα. Το ζήτημα όμως είναι τι χτίζουμε, πού και για ποιον σκοπό. Η επισκευή υφιστάμενων κτιρίων και η κάλυψη στεγαστικών αναγκών των κατοίκων αποτελεί εξίσου σημαντική προτεραιότητα με την παραθεριστική κατοικία. Η άναρχη κατανάλωση γης μπορεί στο μέλλον να δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα. Δεν πρέπει να υπάρχει άναρχη ανάπτυξη που ξεπερνά τις αντοχές του νησιού.

Οι υποδομές έχουν όρια – Προτεραιότητα ο μόνιμος κάτοικος

Περισσότεροι επισκέπτες σημαίνουν μεγαλύτερη πίεση σε νερό, απορρίμματα, δρόμους και υγεία. Πριν αυξήσουμε τη ζήτηση, οφείλουμε να ορίσουμε τη φέρουσα ικανότητα της Άνδρου. Η ανάπτυξη έχει νόημα μόνο αν βελτιώνει τη ζωή των ανθρώπων που ζουν εδώ. Αν οι νέοι δεν βρίσκουν σπίτι λόγω ακρίβειας, αν η εργασία διαρκεί λίγους μήνες και οι υποδομές καταρρέουν, το σχέδιο έχει αποτύχει. Ο τουρισμός χρειάζεται μια μόνιμη, πολυεπίπεδη κοινωνία (αγρότες, τεχνίτες, γιατρούς, δασκάλους) για να μην μετατραπεί το νησί σε ένα άψυχο σκηνικό διακοπών.

Ο ρόλος του Δήμου και η νέα μέτρηση της επιτυχίας

Ο Δήμος έχει την πολιτική ευθύνη να συντονίσει μια ενιαία αναπτυξιακή στρατηγική, συνδέοντας τη χωροταξία, τον τουρισμό, την παραγωγή και το περιβάλλον. Πρέπει να αλλάξουμε τα κριτήρια της επιτυχίας. Δεν αρκεί να μετράμε αφίξεις και οικοδομικές άδειες. Πρέπει να μετράμε πόσοι νέοι μένουν στο νησί, πόσο τοπικό εισόδημα παράγεται και πόσο προστατεύονται οι φυσικοί μας πόροι. Η Άνδρος δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στην ανάπτυξη και το περιβάλλον, ή στην οικοδομή και την παράδοση. Χρειάζεται να τα συνδέσει με κανόνες. Το ζητούμενο δεν είναι μια «τουριστική Άνδρος». Το ζητούμενο είναι μια Άνδρος που έχει τουρισμό. Μια Άνδρος που παράγει. Μια Άνδρος που κατοικείται. Μια Άνδρος αυθεντική.